TURTUOLIS IR ŪKININKAS
Den rike mannen og bonden
Seniai seniai, toli toli, vidury didžiulės dykumos stūksojo mažas arabiškas miestelis. Miestelyje buvo tūkstančiai siaurų gatvių ir užkaborių, o miestelio vidury buvo įsikūręs triukšmingas turgus. Turguje buvo daugybė spalvingų parduotuvėlių, kuriose žmogus galėjai rasti visko, ko tik širdis geidė.
For lenge siden, langt borte, midt i en stor ørken, lå det en liten arabisk by. I byen var det tusenvis av trange gater og smug, og midt i byen lå det en stor basar som var full av liv. På basaren var det mange fargerike butikker der man kunne finne alt mellom himmel og jord.
Žmonių minioje vaikštinėjo išsipustęs turtuolis. Jis buvo apsisiautęs šilkiniu apsiaustu iš Kinijos, ant jo kaklo kabėjo auksinė grandinėlė iš Irano, o ant jo piršto puikavosi deimantinis žiedas iš Indijos.
Netikėtai pastebėjo turtuolis vieną neturtingą ūkininką. Ūkininkas buvo apsirengęs purvinais, nudriskusiais rūbais, o ant nugaros nešė didžiulį glėbį sunkių lazdų. Kadangi jo nešulys buvo labai sunkus, ėjo ūkininkas susilenkęs ir nematė kelio priešais save. Nenorėdamas į ką nors atsitrenkti, ūkininkas šaukė «Traukitės iš kelio! Traukitės iš kelio!» Visi žmonės pasitraukdavo iš kelio, kad vargšas ūkininkas galėtų praeiti, tačiau turtuolis nesiruošė trauktis ir galvojo sau: «Kodėl aš turėčiau trauktis iš kelio kažkokiam vargšui ūkininkėliui?»
Inne i folkemengden gikk det en rik mann med fine klær og smykker. Han hadde på seg en lang silkekåpe fra Kina, et gullkjede fra Iran og en diamantring fra India.
Plutselig fikk mannen øye på en fattig bonde. Bonden hadde på seg møkkete, slitte klær, og på ryggen bar han en stor bunt med tunge stokker. Bonden gikk med bøyd rygg og kunne ikke se veien foran seg, så for å ikke komme borti noen ropte han: «Pass deg! Pass deg!» Folk flyttet seg slik at bonden fikk gå forbi, men det gjorde ikke den rike mannen. «Hvorfor skal jeg måtte flytte meg for en fattig bonde?» tenkte han.
Kadangi turtuolis nepasitraukė, tai jie ėmė ir susidūrė. Ūkininkas suklupo ir užgriuvo ant turtuolio, o lazdos išsilakstė į visas puses.
Den rike mannen flyttet seg ikke for bonden, og rett som det var, krasjet de. Bonden snublet og falt over den rike mannen, og stokkene føyk til alle kanter.
Turtuolis pakilo nuo žemės ir pamatė, kad jo rūbai ir papuošalai buvo sugadinti. Jis baisiai įsiuto ir ėmė rėkti ant ūkininko: «Tu gausi už tai atsakyti!» Turtuolis pačiupo vargšą ūkininką už pakarpos ir nusitempė jį pas miestelio teisėją.
Da den rike mannen reiste seg, oppdaget han at klærne og smykkene hans hadde blitt ødelagt. Han ble rasende og skrek: «Dette skal du få svi for!» Han tok tak i bondens skjortekrage og dro ham med seg til byens dommer.
Turtuolis aiškino teisėjui: «Aš vaikštinėjau sau turguje ramus ir patenkintas, kai šis ūkininkas lėkdamas visu greičiu tyčia įpuolė į mane! Pažiūrėk į mane, pažiūrėk į mano sugadintus rūbus ir į mano sugadintus papuošalus! Jis turi būti nubaustas!»
Teisėjas pažiūrėjo į ūkininką ir paklausė: «Ar tai tiesa?» Ūkininkas stovėjo ir nieko neatsakė. Teisėjas pakartojo: «Ar tai tiesa, ką jis sako?» Ūkininkas nieko neatsakė. «Ar tu negirdi mano klausimo?», paklausė teisėjas. Ūkininkas vistiek neištarė nė vieno žodžio.
Den rike mannen ropte til dommeren: «Jeg gikk på basaren og ante fred og ingen fare, da bonden kom mot meg i en voldsom fart og krasjet inn i meg med vilje. Hvis han hadde varslet meg, hadde jeg jo flyttet meg! Se på meg nå, han har ødelagt klærne og smykkene mine! Han må straffes!»
Dommeren så på bonden og spurte: «Stemmer dette?» Bonden sto urørlig uten å svare. «Jeg gjentar,» sa dommeren, «stemmer det han sier?» Bonden sa ingenting. «Hørte du ikke spørsmålet mitt?», spurte dommeren. Bonden sa fortsatt ikke et ord.
Teisėjas pasisuko į turtuolį ir tarė: «Šis vargšas ūkininkas yra nebylys, kaip gi jis galėjo tave įspėti, jeigu jis negali kalbėti?»
Nieko negalvodamas pratrūko turtuolis: «Neee, aš žinau, kad jis gali kalbėti, nes aš girdėjau jį kalbant turguje! Jis šaukė “Traukitės iš kelio, traukitės iš kelio!” garsiai ir aiškiai, daugybę kartų!»
Ūkininkas išsišiepė iki ausų, ir turtuolis akimirksniu suprato, kad jis pats save išdavė.
Dommeren snudde seg til den rike mannen og sa: «Den stakkars bonden er jo stum, han kunne jo ikke ha varslet deg når han ikke kan snakke?»
Uten å tenke seg om utbrøt den rike mannen: «Jo, jeg vet at han kan snakke, for jeg hørte ham på basaren! Han ropte “pass deg, pass deg!” høyt og tydelig, mange ganger!»
Bonden gliste. Med ett forsto den rike mannen at han hadde avslørt seg.
Teisėjas suprato, kad turtuolis melavo. Ūkininkas įspėjo žmones, kurie buvo turguje, tačiau turtuolis pats nusprendė nesitraukti vargšui iš kelio. Turtuolis gavo bausmę ir turėjo atiduoti visą savo turtą vargšui ūkininkui ir dar turėjo atsitojęs turguje prieš visus garsiai pasakyti:
«Buvau klastingas ir godus, bet dabar štai atpildas bus. Stovėsiu čia ir elgetausiu, gal nors duonos riekę gausiu».
Snip snap snute, štai ir baigta pasakutė!
Dommeren forsto at den rike mannen hadde løyet. Bonden hadde varslet da han gikk gjennom basaren, men det var den rike mannen som ikke hadde flyttet seg. Som straff måtte den rike mannen gi alt han eide til bonden, og han måtte stå foran alle på basaren og rope:
«Jeg var sleip og grådig, men nå får jeg svi, nå står jeg her og tigger, og ingen vil gi».
Snipp, snapp, snute, så var eventyret ute.
Den rike mannen og bonden // Turtuolis ir ūkininkas
Illustrasjoner: Svetlana Voronkova
Revidert i 2025 av Nasjonalt senter for flerkulturell opplæring
Forsidedesign: Mari Helén Holum
Revidering og lyd på litauisk og norsk bokmål: Airida Racyte
ISBN:
Copyright © 2026 · NAFO
Lisensieret under en Creative Commons Navngivelse-
IkkeKommersiell-DelPåSammeVilkår 4.0 Internasjonal lisens.
Du finner flere flerspråklige fortellinger gratis på morsmål.no/fortellinger
Der finner du også tilleggsressurser og lydstøtte til fortellingene.
Copyright © 2026 · NAFO
Lisensieret under en Creative Commons Navngivelse-
IkkeKommersiell-DelPåSammeVilkår 4.0 Internasjonal lisens.