Jødedommen//یهودیت
یهودیت حدود ۴۰۰۰ سال پیش در خاورمیانه به وجود آمد. واژه «یهودی» به فردی گفته میشود که یا از نظر دینی، فرهنگی یا قومی به قوم یهود تعلق دارد.
حدود ۱۵ میلیون یهودی در جهان وجود دارد. بیشتر آنها در اسرائیل یا ایالات متحده آمریکا زندگی میکنند. همانند مسیحیت و اسلام،ایمان به یک خدای یگانه در یهودیت نیز نقش مرکزی دارد. از میان سه دین یکتاپرست، یهودیت قدیمیترین دین است.
یهودیت دارای شاخهها و گرایشهای مختلفی است که هر یک دین را به شکل متفاوتی تفسیر و اجرا میکنند. یهودیت ارتدوکس، یهودیت محافظهکار و یهودیت اصلاحطلب نمونههایی از این گرایشها هستند.
ایمان
یهودیان به یک خدای یگانه باور دارند. خدا جهان را آفرید و از طریق قوانین خود انسانها را هدایت میکند. یهودیت با عهد میان خدا و ابراهیم آغاز شد؛ پیمانی که در آن خدا با ابراهیم توافقی ویژه بست. خدا وعده داد که ابراهیم پدر قومی بزرگ شود و قوم ابراهیم صاحب سرزمین کنعان شوند. در مقابل، ابراهیم و نوادگان او موظف بودند از خدا پیروی کنند و بر اساس قوانین او زندگی کنند.
محبت به همنوع، بخشش و عدالت از ارزشهای مهم در یهودیت هستند. باور دینی بسیاری از جنبههای زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار میدهد. قوانین و آداب دقیقی در ارتباط با غذا، پوشش، دعا و اعیاد مذهبی وجود دارد. یهودیان با پیروی از این قوانین تلاش میکنند رابطهای نزدیک با خدا حفظ کنند.
اشخاص مقدس
در یهودیت، ابراهیم و پسرانش، اسحاق و یعقوب, اشخاص مقدسی محسوب میشوند. آنها به عنوان اجداد قوم یهود شناخته میشوند و در عهد با خدا نقش محوری دارند.
موسی به عنوان بزرگترین پیامبر شناخته میشود. ده فرمان از سوی خداوند بر فراز کوه سینا به او داده شد. موسی به قوم یهود کمک کرد تا از بردگی در مصر رهایی پیدا کنند.
یهودیت قدیس ندارد، اما دارای چندین شخصیت مقدس است. این افراد الگوهایی برای ایمان، رهبری و اطاعت از خدا به شمار میروند.
کتابهای مقدس
تناخ کتابی مقدس است که پایه و اساس ایمان و سنت یهودی را تشکیل میدهد. تناخ هم یک راهنمای تاریخی و هم یک راهنمای معنوی است که قوانین خدا و تاریخ اسرائیل را منتقل میکند.
تناخ از سه بخش تشکیل شده است. مهمترین بخش آن تورات است. تورات شامل پنج کتاب موسی است که قوانین، رهنمودهای اخلاقی و روایتهای تاریخی را در بر میگیرد.
تلمود متنی است که تناخ را تفسیر میکند. تلمود توضیح میدهد که چگونه باید زندگی دینی داشت و قوانین و وظایف یهودیان را شرح میدهد. کسانی که تناخ را تفسیر میکنند، متخصص قوانین هستند و «خاخام» نامیده میشوند.
عبادتگاه
عبادتگاههای یهودیان «کنیسه» نامیده میشوند. کنیسه مهمترین محل گردهمایی برای فعالیتهای دینی و اجتماعی است. یهودیان در آنجا برای دعا، مطالعه و برگزاری مراسم مذهبی گرد هم میآیند. علاوه بر این، کنیسه برای آموزش، برگزاری اعیاد مذهبی و دیگر فعالیتهایی که موجب تقویت همبستگی اجتماعی میشود، مورد استفاده قرار میگیرد.
مهمترین عنصر در کنیسه «آرون هَکودِش» است که به معنای «کمد مقدس» میباشد. طومارهای تورات در این کمد مقدس نگهداری میشوند. کنیسهها میتوانند از نظر اندازه و شکل متفاوت باشند، اما همواره رو به سوی اورشلیم ساخته میشوند.
جشنها و آیینها
یهودیت دارای اعیاد و آیینهای بسیاری است که رویدادهای مهم در تاریخ این دین و در زندگی یهودیان را گرامی میدارند. از مهمترین اعیاد میتوان به سبت، پسَح، یوم کیپور و حانوکا اشاره کرد.
سبت هر هفته، از غروب جمعه تا غروب شنبه برگزار میشود و زمانی برای استراحت، دعا و با هم بودن است. عید پسَح به یاد خروج یهودیان از مصر و رهایی آنان از بردگی جشن گرفته میشود.
یوم کیپور «روز کفاره» نامیده میشود. این مقدسترین روز سال است که به تأمل، توبه و روزه اختصاص دارد. حانوکا جشن نور است که با روشن کردن شمعها در شمعدانیای به نام منورا جشن گرفته میشود.
.
منورا یک شمعدان است که در جشن حانوکا استفاده میشود.