Kristendommen // Hıristiyanlık
Hıristiyanlık yaklaşık olarak 2000 yıl önce Ortadoğu’da, bugün İsrail ve Filistin’in bulunduğu bölgede ortaya çıkmıştır. O zamanlar Ortadoğu’da yaşayanların çoğu Museviydi. Hıristiyanlık sözcüğüyse İsa Mesih’ten gelmektedir.
Hıristiyanlık dünyanın en büyük dinidir. Kendini Hıristiyanlığa ait hisseden insanlara Hıristiyan adı verilir. Dünyada yaklaşık 2,3 milyar Hıristiyan vardır. Yahudilik ve Müslümanlıkla benzer olarak Hıristiyanlar da tek bir Tanrı olduğuna inanırlar. Bu nedenle bu üç dine tektanrılı dinler denir.
Hıristiyanlık ortaya çıkışından bu yana farklı yönlerde ilerledi. Bu dini üç temel mezhebe ayırmak alışılagelmiştir. Bunlar Katolik kilisesi, Ortodoks kilisesi ve Protestan kilisesidir. İncil’i kutsal, İsa Mesih’i de Tanrının oğlu olarak kabul etmek bu mezheplerdeki ortak özelliklerdir.
İnanç
Hıristiyanlar üç biçimde varolan bir Tanrıya inanırlar. Bunlar Baba, Oğul (İsa) ve Kutsal Ruh’tur. Buna teslis ya da üçleme adı verilir.
İncil’e göre Tanrı dünyayı yarattı. İsa onun oğluydu. İsa Hıristiyanlığın en önemli peygamberidir. O, insanlara Tanrı’yı öğretecek ve umut verecekti. İncil’deki anlatılara göre İsa bir haçın üzerinde öldü ve ölülerin arasından yeniden dünyaya geldi. Kutsal Ruh, inananlara rehber olur, güç ve teselli verir.
İnanç pek çok Hıristiyan için gündelik yaşamın önemli bir parçasıdır. Hıristiyanlar günlük dualarını ederler ve İncil’i okurlar. İbadetlere ve kilisenin etkinliklerine katılırlar. İnsan sevgisi, affetme ve merhamet bu dinin önemli değerleridir. Hıristiyanlar gönüllü olarak katkı sunmaya ve ihtiyaç sahiplerini desteklemeye teşvik edilirler.
Kutsal Kişiler
Hıristiyanlıkta kutsal sayılan ya da özel bir anlamı olan pek çok kişi vardır. Bu kişiler Tanrı’ya yakınlıkları nedeniyle örnek olarak gösterilirler.
Hıristiyanlıktaki en önemli kişi İsa’dır. Annesinin adı Bakire Meryem’dir. Meryem iman, itaatkarlık ve alçakgönüllülük örneğidir. İsa’nın, öğrencisi olan 12 havarisi vardı. Ölümünden sonra bu havarilerin görevi ondan gelen müjdeyi insanlara yaymak oldu. İsa’nın ne dediğini ve hayattayken nasıl yaşadığını anlatacaklardı.
Katolik ve Ortodoks geleneğine göre kutsal sayılan azizler kendine özgü bir kutsallığı olan ve örnek alınacak bir hayat yaşadılar. Azize Lucia bu azizlerden biridir. 13 Aralık onun hatırasına Lucia Günü olarak anılır.
Kutsal Kitaplar
İncil Hıristiyanlığın kutsal kitabıdır. Eski ve Yeni Ahit’ten oluşur. Eski Ahit İsa’nın doğumundan önceki önemli kişileri ve olayları içerir. Tevrat, Eski Ahit’in bir parçasıdır. İbrahim’e ve Musa’ya ilişkin hikayeler Eski Ahit’te bulunan diğer anlatılardandır. Bu metinler İslam ve Yahudilik için de önemlidir.
Yeni Ahit İsa’nın hayatıyla ilgili metinleri ve onun öğretisinin yayılışını içerir. Yeni Ahit, Hıristiyanlık inancında ve bunun yaşama geçirilişinde merkezi bir yere sahiptir.
İbadethane
Hıristiyanlıktaki ibadethaneye kilise denir. Kilise dini ve sosyal etkinlikler için en önemli buluşma yeridir. Hıristiyanlar burada dua etmek, dini öğrenmek ve beraber ibadet etmek için toplanır. Bunun yanında kilise eğitim, kutsal günlerdeki kutlamalar ve birlik ve dayanışma kuran diğer etkinlikler için de kullanılır. İbadetler İncil’i okuyan ve ondan alınmış hikayeleri anlatan bir rahip tarafından yönetilir. Bu törene katılanlara cemaat denir.
Kiliseler boyut ve tasarım açısından değişiklik gösterir. Hıristiyanlığa özgü bir sembol olarak çoğu kilisede en az bir çan kulesi ve bir haç bulunur. Kilise çanları ibadeti ya da kilisedeki diğer törenleri hatırlatmak için çalınır.
Kutsal günler ve ritüeller
Hıristiyanlıktaki önemli günlerden bazıları Noel, Paskalya ve Hamsin Yortusu ya da Pentikost adıyla bilinen gündür. Bu kutsal günler Hıristiyanlığın tarihindeki önemli olayları anımsamak için vardır.
Noel İsa’nın doğumunu anmak için kutlanır. Pek çok Hıristiyan bu günü ibadet ederek, hediyeler vererek ve ailecek yapılan kutlamalarla geçirir. Paskalyada İsa’nın gerildiği çarmıhta öldükten sonra mezarından yeniden kalkışı anılır. Hamsin Yortusu Kutsal Ruh’un havarilere bütün dilleri anlama ve konuşma becerisi verdiğini anımsamak için kutlanır. Bu yortu Hıristiyan kilisesinin başlangıcı sayılır.
Hıristiyan mezheplerinin kendilerine özgü ritüelleri olabilir. Ritüellerdeki ortak özellikse cemaatlerindeki inananlara Tanrı’ya yakınlığı, birliği ve dayanışmayı hayata geçirmek konusunda yardımcı olmaktır. Hıristiyan ritüellerine örnek olarak vaftiz törenleri, ekmek-şarap ayini ve konfirmasyon verilebilir.
