Det gamle Egypt // Starożytny Egipt

Egipt i rzeka Nil

Większość obszaru starożytnego Egiptu pokryta była pustynią. Bez rzeki Nil ludzie nie mogliby tam mieszkać. Nil jest najdłuższą rzeką na świecie i płynie przez wiele państw! Rzeka ta jest jednak najszersza właśnie w Egipcie, gdzie ma swe ujście do Morza Śródziemnego.

Tak samo jak w Mezopotamii, rzeka była ważna dla rolnictwa i przeżycia. W Egipcie powodzie przychodziły o stałych porach w roku, mianowicie od lipca do października. Wiedząc kiedy nadejdzie powódź, Egipcjanie mogli się do tego przygotować. Stawiali oni wały przeciwpowodziowe wokół miast i pól oraz opróżniali zbiorniki przy zaporach wodnych. Powodzie na tych terenach nie były jednak tak duże, jak w Mezopotamii.

Bardzo wielu Egipcjan było rolnikami. Uprawiali rośliny, hodowali zwierzęta, polowali i łowili ryby. Niektórzy z nich byli także rzemieślnikami, np. murarzami, piekarzami, szkutnikami i kowalami. Na polach rolnicy uprawiali len, z którego  kobiety przędły tkaniny.

Wzdłuż brzegu rzeki rodziny zbierały specjalny rodzaj rośliny zwany papirusem. Z niego wyrabiano między innymi sandały, łodzie i papier. To właśnie od nazwy tej rośliny pochodzi słowo “papier”.

Egipcjanie stworzyli także pismo zwane hieroglifami. Podczas gdy mieszkańcy Mezopotamii pisali na glinianych tabliczkach, Egipcjanie robili zapiski  na papirusie.

Detaljert utsnitt av egyptiske hieroglyfer skåret i en vertikal steinplate. Symbolene inkluderer blant annet en fugl, en sittende person og ulike geometriske figurer. Overflaten er slitt og ujevn, med spor av alder og erosjon.
Egyptiske hieroglyfer
Fargerikt egyptisk papyrusbilde med gule, røde, grønne og blå detaljer som viser guder som veier den avdødes hjerte foran Osiris.
Et gammelt egyptisk bilde, malt på papyrus, som viser guder som sjekker om en persons hjerte er snilt nok. Til høyre sitter guden Osiris i hvite klær og passer på.

Faraon

W Egipcie król miał dużą władzę. Władca mieszkał w dużym, pięknym pałacu, a jego głównym zadaniem było dbać o to, by Egipcjanom dobrze się wiodło. Egipcjanie wierzyli, że jest on synem boga i dlatego nie ważyli się wypowiadać jego imienia. Nazywali go faraon, co znaczy „wielki dom”. Władza faraona dziedziczona była z ojca na syna. Mieszkańcy Egiptu musieli płacić faraonowi podatki. Nie płacili pieniędzmi, tak jak jest to dzisiaj, lecz oddawali część z tego, co wyhodowali i wytworzyli. Faraon budował zapory, kanały nawadniające i świątynie, a ludzie musieli w tym pomagać.

Utsikt over Hatshepsuts tempel ved Luxor, der tempelstrukturen er integrert i en lys kalksteinsklippe
Hatshepsut var en av de få kvinnelige faraoene i det gamle Egypt og regjerte i det 18. dynasti. Hun er kjent for en fredelig og velstående epoke og for å ha bygget det imponerende dødstempelet i Deir el‑Bahari.

Piramidy

Foto av pyramidene på Giza-platået i Egypt, med flere store pyramider i bakgrunnen og en gruppe kamelryttere som krysser ørkensanden i forgrunnen.
Pyramidene på Giza-platået i Egypt.

Egipt słynie na całym świecie z wielkich piramid, które były grobowcami niektórych z władców tego kraju. Egipcjanie wierzyli w życie po śmierci i dlatego ważne było, by królowie byli godnie pochowani. W ich grobach składano rzeczy, które miały się przydać w następnym życiu: dużo złota, jedzenie, ubrania, i broń. By ciała zmarłych się zachowały, robiono z nich mumie.

Fargerik veggmaleri i gammel egyptisk stil som viser flere stående figurer i tradisjonelle klær og hodeplagg, malt på en gyllen bakgrunn med hieroglyfer over.
Veggmaleri fra Tutankhamons grav. Tutankhamon var en ung konge i Egypt, og maleriene i gravkammeret hans forteller historien om reisen hans til livet etter døden.

Najpierw ciało zmarłego obmywano w specjalny sposób, a następnie mózg i wnętrzności oprócz serca wyciągano z ciała i umieszczano w oddzielnych pojemnikach. Ciało smarowano różnymi maściami i olejkami, a potem owijano je w bandaże. Na końcu umieszczano mumię w specjalnej trumnie, czyli sarkoagu, z malowidłem zmarłego na wierzchu.

En skinnende kopi av Tutankhamons berømte gullmaske, dekorert med blå striper og fine mønstre slik faraoen i Egypt brukte for over 3000 år siden.
En kopi av Tutankhamons berømte gullmaske, dekorert med blå striper og fine mønstre slik faraoen i Egypt brukte for over 3000 år siden.

Wielu faraonów i niektórzy najbogatsi zostali pochowani we własnych piramidach. W Egipcie wybudowano ich prawie 50. Największa z nich to piramida Cheopsa, nazwana na cześć króla imieniem Cheops, który tam spoczywa. Piramida ta leży na pustyni w mieście Giza, leżącym niedaleko dzisiejszej stolicy Egiptu – Kairu. Groby królów i mumie znaleziono także w Dolinie Królów, która leży niedaleko miasta Luksor.

Visste du?

  • 96% Egiptu pokrywa pustynia!
  • Nil ma 6500 km długości!
  • Piramidy w Egipcie zalicza się do siedmiu cudów świata!
  • Piramida Cheopsa ma 137 metrów wysokości i składa się z pół miliona kamiennych bloków. Czubek tej piramidy zrobiony był ze złota!
  • Inne znane piramidy znajdują się w Meksyku i Peru!
  • Na przestrzeni wieków piramidy zostały okradzione ze skarbów.
Foto av den store sfinxen ved Giza, en monumental steinskulptur med løvekropp og menneskehode, omgitt av ørkensand og med pyramider i bakgrunnen under en klar blå himmel
I det gamle Egypt ble sfinxer laget for å symbolisere styrke, visdom og beskyttelse. De ble ofte plassert ved templer og gravanlegg for å vokte hellige steder. Den mest kjente er den store sfinxen ved Giza–et enormt monument hogd direkte ut av fjellet.