Jødisk påske – Pesach // جەژنی قیامەی جوولەکە – پێساخ

Denne teksten finnes på flere språk. Tanken er at teksten skal være et supplement til andre læremidler og andre aktiviteter i opplæringen. Det er altså ikke meningen at disse ressursene skal stå alene, men at de kan brukes i innledning til arbeid med temaet.

Teksten kan, for eksempel, brukes sammen med tospråklig lærer for å aktivere elevenes kunnskaper om temaet, og å bidra til at eleven lærer fagspråk.

کاتێک مەسیح/عیسا بە سواری کەر لە ڕۆژی یەکشەممەی چڵەخورمادا چوو بۆ شاری ئۆرشەلیم، خۆی و شوێنکەوتووەکانی بە مەبەستی بەشداریکردن لە ئاهەنگی جەژنی قیامەی جوولەکەکان چوو، کە پێی دەڵین پێساخ. پێساخ جەژنی قیامەی جوولەکەکانە، و یادکردنەوەی ئەو سەردەمەیە کە ئیسرائیلییەکان لە میسر لە سەردەمی فیرعەوندا کۆیلە بوون.

illustrasjon av av slaveriet i Egypt i bibelsk tid

چیرۆکی موسا

لە کتێبی یەکەمی مووسا لە پەیمانی کۆن لە کتێبی ئینجیلدا باس لەوە کراوە کە ئیسرائیلییەکان بە خۆشحاڵییەوە لە میسر پێشوازییان لێکرا. دوای ماوەیەک، فیرعەون کە پاشایەکی میسری بوو، نیگەران بوو لەوەی ژمارەی ئیسرائیلییەکان لەوێ زۆر بوون. هەربۆیە ئیسرائیلییەکان کران بە کۆیلە و فیرعەون بڕیاری دا کە هەموو ئەو منداڵە نێرانەی کە لەدایک بوون بکوژرێن. منداڵێکی ساوای کوڕ کە ناوی مووسا بوو، دایکی نەیویستووە منداڵەکەی بکوژرێت. بۆیە خستییە ناو سەبەتەیەکەوە و سەبەتەکەی لەسەر کەناری ڕووباری نیل دانا. هیوای خواست کەسێک بیدۆزێتەوە و بە باشی بەخێوی بکات. کچەکەی فیرعەون مووسای لەناو سەبەتەکەی سەر ڕووبارەکەدا دۆزییەوە. ئەویش بە باشی مووسای لەناو خێزانی فیرعەون بەخێو کرد.

Baby Moses dropped in the river with pharaoh's daughter in the distance.

کاتێک مووسا گەورە بوو، خودا لەناو دارستانێکی سووتاودا خۆی پیشانی مووسا دا. خودا پێی وت کە دەبێت یارمەتی کۆیلەکانی میسر بدات، و پێی وت کە مووسا تۆ خۆتیش ئیسرائیلیت. ئەو کەسەی ئێستا تۆ پێت وایە باوکتە، هەر ئەو کەسە بوو کە گەلەکەی تۆی کردە کۆیلە و دەیچەوساندنەوە. خودا بە موسای وت کە داوا لە فیرعەون بکات بۆ ئەوەی کۆیلەکان ئازاد بکات. مووسا دەبوو پێشەوایەتی ئیسرائیلییەکان بکات بۆ ئەوەی میسر بەجیبهێڵن و ڕووبکەنە وڵاتێکی تر کە پێی دەوترا وڵاتی کەنعان.

Biblical vector illustration series, Moses and the burning bush

دە بەڵا و کارەساتەکان و یەکەم جەژنی قیامە

مووسا چووە لای فیرعەون بۆ ئەوەی ئیسرائیلییەکان ئازاد بکات، بەڵام فیرعەون داواکەی ڕەتکردەوە. هەربۆیە خودا دە بەڵا و کارەساتی بۆ سەر میسردا نارد. نموونەی ئەو بەڵایانەی کە خودا بۆ میسری نارد تاعون و تاریکی و کوللـە بوو. لە کۆتاییدا لە هەموو بەڵاکان خراپتریان بەسەردا هات. ئەویش ئەوە بوو کە خودا فریشتەیەکی یەزدانی نارد کە بە شەقامەکانی شاردا دەڕۆیشت و یەکەم منداڵی هەموو خێزانەکانی دەکوشت.

  • خوێن لەسەر چوارچێوەی دەرگاکان بۆ ڕاگرتنی فریشتەی مردن.
  • Illustrasjon av to mennesker og mange fluer
    Det kom mange fluer.
  • Illustrasjon av mange gresshopper
    Det var gresshopper overalt.
  • Illustrasjon av en mann som ligger død på bakken og en dam som gråter
    Menneskene ble syke.
  • Illustrasjon av mennesker som ser på at vann i elva som er blitt til blod.
    Alt vannet ble til blod.
  • Illustrasjon av mange frosker i byen
    Byen ble invadert av frosker.
  • Illustrasjon av at det er blitt mørkere i byen
    Det ble mørkt.
  • Det svermet mygg.

ئیسرائیلییەکان پێشوەختە لە ڕێگەی مووساوە ئاگادارکردنەوەیەکیان لە خوداوە پێگەیشتبوو. بۆیە دەبوو بۆ ڕزگارکردنی خۆیان لە فریشتەی مەرگ، بەرخێک سەربڕن و خوێنەکەی بکەن بەسەر چوارچێوەی دەرگاکانیانەوە. فریشتەکە بەلای ئەو ماڵانەدا تێپەڕی کە خوێن لەسەر چوارچێوەی دەرگاکانیان درابوو، بەڵام خۆی دەکرد بەناو هەموو ماڵەکانی تردا. بۆ ڕاگرتنی ئەم بەڵای دەیەمە، فیرعەون دەبوو ڕێگە بە ئیسرائیلییەکان بدات کە میسر بەجێبهێڵن. هەر ئەم ڕووداوەیە کە بۆتە بناغەی جەژنی قیامەی جوولەکەکان.

جوولەکەکان بە چ شێوەیەک ئاهەنگی جەژنی قیامە دەگێڕن؟

لە یەکەم ئێوارەی جەژنی پێساخ کە جەژنی قیامەی جوولەکەکانە، جوولەکەکان ژەمە نانێک دەخۆن کە پێی دەوترێت ژەمی سێدەر. ژەمە خواردنەکە بیرهێنانەوەیەکە بۆ جوولەکەکان بۆ کۆچکردنیان لە وڵاتی میسر. ژەمەکە بە بەرەکەتکردنی شەرابەکە دەست پێدەکات. لە سەرەتای ژەمەکەدا جوولەکەکان مۆمێک دادەگیرسێنن، کە پێی دەڵێن مۆمی سابات واتە مۆمی شەممە.

Bilde av en gutt som leser en tekst fra en bok. Han sitter rundt er middagsbord med mange andre og det viser en jødisk høytid Pesah

قاپی سێدەر بریتییە لە قاپێک خواردنی بچووکی جۆراوجۆر کە گرنگی و مانای تایبەتی خۆی هەیە.

Bilde av en tallerken med , egg, salat, utrer, kylling og brød på
قاپی سێدەر

١. مەتزا نانێکی بێ خەمیرەیە، واتە نانێک کە هەویرەکەی هەڵنەهاتبێت. نانێکی تیرییە. کاتێک جوولەکەکان لە میسر  ڕایانکرد، کاتیان نەبوو چاوەڕێ بکەن تا هەویری نانەکەیان هەڵبێت.

٢. چاروسێت تێکەڵەیەکە لە سێو و شەراب و گوێز. بیرهێنانەوەی پێکهاتەی ئەو تێکەڵەی خشتەیە کە جوولەکەکان لە کاتی کۆیلەبوونیاندا بەکاریان دەهێنا کاتێک وەک کۆیلە دەبوو بۆ میسرییەکانی دروست بکەن.

٣. زروا/زێروا بریتیە لە ئێسکی ڕانی بەرخ، باڵێکی مریشک، یان ملەقۆەرتەی مریشک. ئەم خواردنە سیمبولێکە بۆ ئەو بەرخەی کرابووە قوربانی کە جوولەکەکان بەپێی کتێبی دووەهەمی مووسا فەڕز بوو لەسەریان کە ڕێک پێش هەڵهاتنیان لە میسر سەریبڕن و بیخۆن.

٤. چازەرێت بریتییە لە گیای تاڵ یان کاهوو کە بیرهێنەرەوەی یادگارییە تاڵەکانی میسرە.

٥. بەیتزا هێلکەیەکی زۆر کوڵێنراوە کە سیمبولی قوربانیی ڕۆژی پیرۆزە کە جگە لە پێشکەشکردنی قوربانیی پێساخ، دەگوازرایەوە بۆ پەرستگا.

٦. کارپاس بریتییە لە مەعدەنووس کە لەناو ئاوی خوێدا نوقم دەکرێت، بۆ ئەوەی ئاوەکەی لە فرمێسک بچێت. ئەمەش بۆ یادکردنەوەی ئەو فرمێسکانەن کە جوولەکەکان لە کاتی کۆیلە بوونیان لە میسردا دەیانڕشت.

٧. ئاوی خوێ یان خوێیاوک سیمبولی فرمێسکی جوولەکەکانە، کە مەعدەنووس و هێلکەی تێدا نوقم دەکرێت.

ڕیزبەندی زنجیرەی ڕووداوەکانی شەوی سێدەر لە کتێبێکدا نووسراوە کە پێی دەگوترێت هاگادا. لەنێو ئەو شتانەدا کە لە کتێبی هاگادا نووسراوە، چیرۆکی کۆیلایەتی و دەرچوونی جوولەکەکانە لە میسر. هەروەها چەندین چیرۆک و بەسەرهات و ڕوونکردنەوە لەخۆدەگرێت دەربارەی ئەوەی کە بە چ شێوەیەک دەبێت ژەمە خواردنی سێدەر لە یەکەم شەوی پێساخدا ئەنجام بدرێت.

Bilde av et drikkebeger, en bok og flatt brød. Alle tre ting som brukes den første kvelden av den jødiske høytiden peasah.

ئاهەنگی ژەمە خواردنی سێدەر هەم ناخۆش و هەم خۆشیشە. ناخۆشە چوونکە دەبێت جوولەکەکان یادی کاتە ناخۆشەکانیان لە میسر بکەنەوە، بەڵام هاوکات دڵیشیان خۆشە بەوەی کە توانیویانە ڕابکەن و خۆیان لە کۆیلایەتی ڕزگار بکەن.

kunstmosaikk som ilustrerer da moses delte havet slit av isralittene kunne gå tørre gjennom vannet

Det er mulig å skrive ut eller bruke innhold fra dette innlegget på flere måter.

Legg merke til at innhold kan være ulikt lisensiert.

Regler for bruk av teksten 

Denne teksten har lisensen CC BY-NC-SA 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.

Regler for bruk av bilder i teksten

Bildene i denne teksten kan ha ulike lisenser. Les mer om hvert bilde.

  1. illustrasjon av tre menn som bærer tungt, og en mann som går bak dem med en pisk i håndaAdobeStock_106250055-1024x651.jpeg — Illustrasjon av slaver i det gamle Egypt, illustrert av bilhagolan365 stock.adobe.com
  2. Illustrasjon av en dame som legger en kurv med en baby på vannetAdobeStock_87298128-1024x622.jpeg — Illustrasjon av en dame som setter en kurv med en baby på vannet, illustrert av KimsCreativeHub stock.adobe.com
  3. Biblical vector illustration series, Moses and the burning bushAdobeStock_914335022-1024x640.jpeg — Illustrasjon av Moses og den brennende busken, illustrert av rudall30 stock.adobe.com
  4. AdobeStock_254672017-1-scaled.jpeg — Illustrasjon av flere mennesker som smører blod på dører, av rudall30 stock.adobe.com
  5. Illustrasjon av to mennesker og mange fluerAdobeStock_619476579-scaled.jpeg — Illustrasjon av to mennesker og mange fluer, av rudall30 stock.adobe.com
  6. Illustrasjon av mange gresshopperAdobeStock_620133984-scaled.jpeg — Illustrasjon av mange gresshopper, av rudall30 stock.adobe.com
  7. Illustrasjon av en mann som ligger død på bakken og en dam som gråterAdobeStock_621338114-scaled.jpeg — Illustrasjon av en mann som ligger død på bakken og en dam som gråter, av rudall30 stock.adobe.com
  8. Illustrasjon av mennesker som ser på at vann i elva som er blitt til blod.AdobeStock_619065988-scaled.jpeg — Illustrasjon av vann i elva som er blitt til blod, av rudall30 stock.adobe.com
  9. Illustrasjon av mange frosker i byenAdobeStock_619065783-scaled.jpeg — Illustrasjon av mange frosker i byen, av rudall30 stock.adobe.com
  10. Illustrasjon av at det er blitt mørkere i byenAdobeStock_620658349-scaled.jpeg — Illustrasjon av at det er blitt mørkere i byen, av rudall30 stock.adobe.com
  11. AdobeStock_619476586-scaled.jpeg — Illustrasjon av svermer av mygg, av rudall30 stock.adobe.com
  12. illustrasjon i fargene mørk brun, oransje, rød og gul. En hånd som holder en pensel som maler noe rødt på en brun dørkarmAdobeStock_752361149-1024x724.jpeg — Illustrasjon av en hånd som smører blod på dørkarmen, illustrert av rudall30 stock.adobe.com
  13. AdobeStock_320863784-1024x684.jpeg — Bilde av en familie som feirer påske med sedermåltidet, av Inna stock.adobe.com
  14. AdobeStock_serdertallerken-1024x683.jpeg
  15. AdobeStock_12685283-1024x499.jpeg — Bilde av matzah, vinbeger og Haggada, av Moti Meiri stock.adobe.com
  16. kunstmosaikk som ilustrerer da moses delte havet slit av isralittene kunne gå tørre gjennom vannetAdobeStock_117776126-1024x768.jpeg — Mosaikk som illustrerer Moses som deler Rødehavet, av Davy Cheng stock.adobe.com

Regler for bruk av lydfiler i innlegget

Denne teksten har lisensen CC BY-NC-SA 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.