Jødisk påske // Pascha – żydowska Wielkanoc 

Denne teksten finnes på flere språk. Tanken er at teksten skal være et supplement til andre læremidler og andre aktiviteter i opplæringen. Det er altså ikke meningen at disse ressursene skal stå alene, men at de kan brukes i innledning til arbeid med temaet.

Teksten kan, for eksempel, brukes sammen med tospråklig lærer for å aktivere elevenes kunnskaper om temaet, og å bidra til at eleven lærer fagspråk.

Kiedy Jezus wjeżdżał do Jerozolimy w Niedzielę Palmową, on i jego uczniowie byli w drodze, aby obchodzić żydowską Wielkanoc, Paschę. Pascha jest żydowską Wielkanocą i przypomina czas, kiedy Izraelici byli niewolnikami w Egipcie pod panowaniem faraona.

illustrasjon av av slaveriet i Egypt i bibelsk tid

Historia Mojżesza

W pierwszej Księdze Mojżeszowej w biblijnym Starym Testamencie możemy przeczytać o przyjęciu Izraelitów do Egiptu. Po wielu latach władca Egiptu – faraon zaczął się martwić, że jest tam zbyt wielu Izraelitów. Dlatego zostali oni zniewoleni, a faraon nakazał zabić wszystkie narodzone dzieci płci męskiej. Matka Mojżesza nie chciała, aby jej dziecko zostało zabite. Dlatego włożyła go do kosza, który to umieściła na rzece Nil. Miała nadzieję, że ktoś znajdzie chłopca i zaopiekuje się nim. Dziecko w koszu na rzece znalazła córka faraona i dobrze się nim zajmowała. Dlatego też Mojżesz dorastał w rodzinie faraona.

Baby Moses dropped in the river with pharaoh's daughter in the distance.

Kiedy Mojżesz dorósł, ukazał się mu Bóg w krzewie gorejącym. Bóg powiedział, że zamierza pomóc niewolnikom w Egipcie i że Mojżesz był w rzeczywistości Izraelitą. To jego lud cierpiał z powodu zniewolenia przez człowieka, którego teraz nazywał ojcem. Bóg powiedział Mojżeszowi, że powinien on poprosić faraona o uwolnienie niewolników. Mojżesz miał wyprowadzić Izraelitów z Egiptu do innej ziemi, zwanej Kanaan.

Biblical vector illustration series, Moses and the burning bush

Dziesięć plag i pierwsza Pascha

Mojżesz udał się do faraona, aby skłonić go do uwolnienia Izraelitów, ale faraon odmówił. Wtedy Bóg zesłał na Egipt dziesięć plag, w tym zarazę, ciemność i szarańczę. W końcu nadeszła najgorsza ze wszystkich plag: anioł Pański szedł ulicami miasta i zabijał wszystkich pierworodnych w każdej rodzinie.

Izraelici otrzymali wcześniej ostrzeżenie od Boga za pośrednictwem Mojżesza. Mogli więc uratować się przed aniołem śmierci, zabijając baranka i naznaczając jego krwią wejście do domu. Anioł przechodził obok zaznaczonych krwią domów. Jednak wchodził do każdego innego. Aby powstrzymać tę dziesiątą plagę, faraon musiał pozwolić Izraelitom opuścić Egipt. To właśnie na pamiątkę tego wydarzenia Żydzi świętują Paschę.

Jak żydzi obchodzą Paschę?

W pierwszy wieczór Paschy – żydowskiej Wielkanocy, żydzi jedzą posiłek zwany wieczerzą sederową. Posiłek ten ma przypominać żydom o wyjściu z Egiptu. Posiłek rozpoczyna się błogosławieństwem wina.

Bilde av en gutt som leser en tekst fra en bok. Han sitter rundt er middagsbord med mange andre og det viser en jødisk høytid Pesah

Talerz sederowy to talerz z różnymi małymi potrawami, które mają specjalne znaczenie i symbolikę. Na początku posiłku żydzi zapalają świecę zwaną świecą szabatową.

Bilde av en tallerken med , egg, salat, utrer, kylling og brød på
En sedertallerken
  1. Maca to chleb przaśny, czyli niewyrośnięty na zakwasie płaski chleb. Kiedy Izraelici musieli uciekać z Egiptu, nie mieli czasu na zakwaszenie chleba, który piekli.
  2. Charoset to mieszanka jabłka, wina i orzechów. Przypomina glinę, z której zniewoleni Izraelici mieli wyrabiać cegły służące do wznoszenia budowli dla Egipcjan.
  3. Zeroa to udziec jagnięcy, skrzydełko z kurczaka lub szyjka z kurczaka. Potrawa ta ma być symbolem ofiary paschalnej z jagnięcia, którego według II Księgi Mojżeszowej Izraelici mieli ofiarować i spożyć przed ucieczką do Egiptu.
  4. Chazeret to gorzkie zioła lub sałata, które przywołują gorzkie wspomnienia z Egiptu.
  5. Bejca to jajko na twardo, które symbolizuje ofiarę świąteczną, która prócz ofiary paschalnej została przyniesiona do świątyni.
  6. Karpas to natka pietruszki maczana w słonej wodzie, dzięki czemu woda przypomina łzy. To ma przypominać łzy, które wylewali Izraelici, gdy byli niewolnikami w Egipcie.
  7. Słona woda symbolizuje łzy Izraelitów, w których moczy się pietruszkę i jajka.

Kolejność wydarzeń nocy sederowej jest zapisana w księdze zwanej Hagadą. Hagada zawiera między innymi historię niewoli i wyjścia Izraelitów z Egiptu, opowieści i wyjaśnienia, jak należy odprawiać seder.

Bilde av et drikkebeger, en bok og flatt brød. Alle tre ting som brukes den første kvelden av den jødiske høytiden peasah.

Celebracja wieczerzy sederowej jest zarówno ponura, jak i radosna. Ma ona przypominać złe czasy w Egipcie, ale też radość, że Izraelitom udało się uciec z niewoli.

kunstmosaikk som ilustrerer da moses delte havet slit av isralittene kunne gå tørre gjennom vannet

Det er mulig å skrive ut eller bruke innhold fra dette innlegget på flere måter.

Legg merke til at innhold kan være ulikt lisensiert.

Regler for bruk av teksten 

Denne teksten har lisensen CC BY-NC-SA 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.

Regler for bruk av bilder i teksten

Bildene i denne teksten kan ha ulike lisenser. Les mer om hvert bilde.

  1. illustrasjon av tre menn som bærer tungt, og en mann som går bak dem med en pisk i håndaAdobeStock_106250055-1024x651.jpeg — Illustrasjon av slaver i det gamle Egypt, illustrert av bilhagolan365 stock.adobe.com

  2. Illustrasjon av en dame som legger en kurv med en baby på vannetAdobeStock_87298128-1024x622.jpeg — Illustrasjon av en dame som setter en kurv med en baby på vannet, illustrert av KimsCreativeHub stock.adobe.com

  3. Biblical vector illustration series, Moses and the burning bushAdobeStock_914335022-1024x640.jpeg — Illustrasjon av Moses og den brennende busken, illustrert av rudall30 stock.adobe.com

  4. AdobeStock_254672017-1-scaled.jpeg — Illustrasjon av flere mennesker som smører blod på dører, av rudall30 stock.adobe.com

  5. Illustrasjon av to mennesker og mange fluerAdobeStock_619476579-scaled.jpeg — Illustrasjon av to mennesker og mange fluer, av rudall30 stock.adobe.com

  6. Illustrasjon av mange gresshopperAdobeStock_620133984-scaled.jpeg — Illustrasjon av mange gresshopper, av rudall30 stock.adobe.com

  7. Illustrasjon av en mann som ligger død på bakken og en dam som gråterAdobeStock_621338114-scaled.jpeg — Illustrasjon av en mann som ligger død på bakken og en dam som gråter, av rudall30 stock.adobe.com

  8. Illustrasjon av mennesker som ser på at vann i elva som er blitt til blod.AdobeStock_619065988-scaled.jpeg — Illustrasjon av vann i elva som er blitt til blod, av rudall30 stock.adobe.com

  9. Illustrasjon av mange frosker i byenAdobeStock_619065783-scaled.jpeg — Illustrasjon av mange frosker i byen, av rudall30 stock.adobe.com

  10. Illustrasjon av at det er blitt mørkere i byenAdobeStock_620658349-scaled.jpeg — Illustrasjon av at det er blitt mørkere i byen, av rudall30 stock.adobe.com

  11. AdobeStock_619476586-scaled.jpeg — Illustrasjon av svermer av mygg, av rudall30 stock.adobe.com

  12. illustrasjon i fargene mørk brun, oransje, rød og gul. En hånd som holder en pensel som maler noe rødt på en brun dørkarmAdobeStock_752361149-1024x724.jpeg — Illustrasjon av en hånd som smører blod på dørkarmen, illustrert av rudall30 stock.adobe.com

  13. AdobeStock_320863784-1024x684.jpeg — Bilde av en familie som feirer påske med sedermåltidet, av Inna stock.adobe.com

  14. AdobeStock_serdertallerken-1024x683.jpeg

  15. AdobeStock_12685283-1024x499.jpeg — Bilde av matzah, vinbeger og Haggada, av Moti Meiri stock.adobe.com

  16. kunstmosaikk som ilustrerer da moses delte havet slit av isralittene kunne gå tørre gjennom vannetAdobeStock_117776126-1024x768.jpeg — Mosaikk som illustrerer Moses som deler Rødehavet, av Davy Cheng stock.adobe.com

Regler for bruk av lydfiler i innlegget

Denne teksten har lisensen CC BY-NC-SA 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.