Bildetema

Bildetema

Ordbøker på nett

LEXIN

Skolekassa

Skolekassa

Lumbrikus

Lumbrikus

Flerspråklige Verb

Flerspråklige verb

Flerspråklige fortellinger

Flerspråklige fortellinger

Flerspråklig fagressurser

Flerspråklig fagressurser

Flerspråklig matematikk

Flerspråklig matematikk

Flerspråklig materiell

Flerspråklig materiell

جمله در زبان دری

sentenceHva er en setning? Hvilke setninger har vi på dari? I opplegget blir elevene kjent med setningsstruktur på dari. Passer for 8.-10. trinn

 جمله چیست؟

جمله مجموعه است  بهم پیوسته از کلمات که پیامی را بیان میکند.  جمله دارای ارکان و اجزا است. ارکلن جمله آن قسمت هائی هستند که اگر حذف گردند، ساختمان جمله از هم می پاشد. اجزای جمله آنهاهستند که حذف شان به ساختمان جمله آسیبی نمی رسانند.

در تعریف دیگر از جمله گفته اند: جمله سخنی است که حداقل متشکل از دو جز اصلی باشند، نهاد و گزاره. در جملات احمد آمد یا هوا گرم است. "احمد" و" هو"ا به ترتیب نهاد اند و اما "آمد" و "گرم است" گزاره اند. نهاد را مسند الیه و گزاره را مسند نیز می گویند.

نحوه ی تشخیص نهاد و گزاره در جمله:

 برای تشخیص نهاد در جمله می توان از جمله ی سؤالی چه کسی؟ یا چه چیزی؟ استفاده کرد چس از تشخیص نهاد بقیه ی جمله گزاره محسوب می شود.

مثال 1: ولی به مکتب میرود.

     نهاد: ولی                گزاره: به مکتب میرود

مثال 2: ما باید تاریخ گذشته و امروز خود را بشناسیم.

نهاد: ما                      گزاره: باید تاریخ گذشته و امروز خود را بشناسیم

جمله بطور کلی به دو دسته تقسیم میگردد: جمله کامل و جمله ناقص.

جمله کامل جمله را گویند که معنی کامل را بشنونده بیان نماید مانند "هوا آفتابی است"

جمله ناقص به جمله اطلاق میگردد که معنی کامل را به شنونده نمی رساند و شنونده با شنیدن آن منتظر است تا بقیه گفتار را بشنود مانند "اگر او نیامد"

جمله کامل نیز بدو نوع تقسیم میگردد: جمله کامل ساده و جمله کامل مرکب.

جمله کامل ساده از لحاظ ارکان به سه نوع تقسیم میگردد:

1ـ نهاد (مسندالیه یا فاعل) + فعل خاص: حمید آمد.

2- نهاد + مفعول و فعل خاص: احمد کتاب آورد.

3- نهاد + گزاره + فعل خاص: ناهید مهربان است.

جمله از لحاظ معنی به پنج نوع تقسیم میگردد:

1-      جمله خبری: جمله است که خبری – مثبت یا منفی- را بیان کند: پروین به مکتب رفت

2-      جمله التزامی: جمله التزامی به جمله ای می گویند که معمولا فعل آن دارای وجه التزامی باشد و در موارد متفاوت بکار می رود.

-          تردید: شاید او بیاید.

-          شرط: اگر او بیاید ...

-          خواهش: کاش او بیاید.

-          توصیه: عرض شود که ...

3-      جمله امری: جمله ای است که انجام عملی را میخواهد و در آن مفهوم فرمان، دستور، خواهش، توصیه و نهی وجود داشته باشد مانند: ازینجا برو. آنجا ننشین.

4-      جمله پرسشی: جمله ای که سؤالی را می پرسد مانند: آیا او آمده است؟ آیا او چنین میگفت؟

5-      جمله تعجبی: جمله ای است که  در معنی آن  یکی از از عواطف و احساسات انسانی مثل تعجب، تاسف، خوشنودی، آرزو، دعا، خشم، نفرت و تحسین وجود داشته باشد مانند: چه روز خوبی است! آفرین بر تو!

جمله از لحاظ نظم به دو نوع تقسیم میگردد:

1- جمله مستقیم: جمله ای که ارکان یا اجزای آن در جای خود قرار دارد مانند: مریم دیروز ما را به خانه خود دعوت کرد.

2- جمله غیرمستقیم: جمله ای است که نظم دستوری یک یا چند رکن یا جز آن به هم خورده است. شهر پر است از موترهای کهنه و نو.

جمله از لحاظ فعل به سه نوع تقسیم میگردد:

1-      جمله فعلی: جمله که دارای فعل تام است مانند: آفتاب تابید.

2-      جمله اسنادی: جمله ای که دارای فعل ربطی است مانند: نسرین باوقار است.

3-      جمله بی فعل: جمله ای که ظاهرا فعل ندارد مانند چه هوای سرد!

جمله با فعل بدو نوع است:

1-      جمله ساده: جمله ای که دارای یک فعل است مانند: پرویز آمد.

2-      جمله مرکب: جمله ای که بیش از یک فعل دارد مانند: همینکه به مکتب رسیدم، زنگ مکتب بصدا درآمد.

جمله مرکب به دو نوع است:

1-      جمله های مرکب که از ترکیب جمله های ساده کامل بدست می آید مانند: روشن است که با آمدن بهار طبیعت سرسبزی خود را باز می یابد و پرندگان دوباره برمیگردند.

2-      جمله های مرکب که از ترکیب جمله های ناقص و کامل بوجود می آید. مثال: در دروس خود کوشا باش تا به نتایج مطلوب دست یابی.

جمله های مرکب به سه طریق از جملات ساده کامل درست میشود:

1-      آوردن یک جمله ساده بجای یکی از ارکان  یک جمله ساده اصلی یعنی بجای نهاد یا گزاره.  مانند: بارها در دلم آمد تا به سرزمین دیگری نقل کنم. جمله ساده " که به سرزمین دیگری نقل کنم" جمله ساده بلند است که بجای فاعل یا نهاد جملۀ اصلی آمده است، یعنی نقل کردن به سرزمین دیگر بارها در دلم آمد. یا مثال دیگر: اثر عالی است که انسان را ارج میکند. جمله ساده کوتاه " که انسان را با ارج میکند" جملۀ ساده کوتاهی است که که بجای گزاره یا مسند آمده است یعنی اثرعالی باعث ارجمندی انسان است.

2-      آنکه جملۀ سادۀ بلند یا کوتاه، یکی از ارکان جملۀ سادۀ اصلی را تشریح کند و توضیح دهد. مانند مردی که رفت از دوستان من بود. جمله سادل کوتاه " که رفت" جملۀ سادۀ کوتاهی است که فاعل یا نهاد جملۀ اصلی یعنی "پسر" تشریح میکند. باید تذکر داد که به جملۀ اصلی اصطلاحا جملۀ پایه، و به جمله ای که یکی از ارکان جملۀ اصلی را تشریح می کند و توضیح میدهد اصطلاحا جملۀ پیرو می گویند.

3-      آنکه دو یا چند جملۀ ساده ، بوسیله حرف ربط، بهم مربوط شده باشند. اصطلاحا به این حروف، حروف ربط همپایگی می گویند زیرا دو جملۀ همپایه و مثل هم را به یکدیگر مربوط میکنند مانند او سخی را دیده است و با او راجع به تو صحبت کرده است. که جمله سادۀ " با او راجع به تو صحبت کرده است" به وسیلۀ حرف ربط همپایگی "و" به جمله سادۀ " او تقی را دیروز دیده است" پیوسته و جملۀ مرکب نوع سوم را پدید آورده است.  یا این مثال: یوسف هم به مکتب میرود و هم کار میکند. جملۀ سادۀ "کارمیکند" به وسیلۀ حرف ربط همپایگی "هم ... هم" به جمله سادۀ " یوسف به مکتب میرود" پیوسته و جمله مرکب نوع سوم را پدید آورده است.

پرسشها:

1- جمله چیست؟

2- نوع جملات زیر ( از لحاظ معنی) را مشخص کنید

-          شاید امروز باران ببارد

-          درسهای تان را به دقت بخوانید

-          ما باید به همدیگر احترام بگذاریم.

-          دانش توانائی است.

-          تا توانی می گریز از یار بد.

-          ز گهواره تا گور دانش بجوی.

3 – اجزای خواسته شده را در جملات زیر تعیین کنید.

-          شاگردان مکتب شما را می شناسند. نهاد کدام است؟

-          همنشین نیک بهتر از تنهائی است. گزاره کدام است؟

-          نوجوانی تولد دوباره ی انسان است. نهاد کدام است؟

-          دل بی علم چشم بی نور است. گزاره کدام است؟

4 – از جملات زیر کامل و ناکامل را تشخیص دهید.

-          دیروز هوا بسیار سرد بود.

-          اگر فردا باران نبارد.

-          دیروز حیینیکه از قطار پیاده میشدم.

-          توجه به محیط زیست یک نیاز جدی است.

5- جملات مرکب و ساده را تشخیص دهید.

-          او آمده است ولی کتابها را با خودش نیاورده است.

-          در نوروز شب و روز باهم برابر.

-          باغی خریدم که چر از درختان میوه است.

-          او باید به اینجا بیاید نه پروین.

یادداشت: در تهیه این مطلب بیشتر از دستور زبان فارسی از داکتر محمد جواد شریعت استفاده شده است.

docxبرای فایل کامل به ورد اینجا فشار دهید

   

NAFO, Nasjonalt senter for flerkulturell opplæring Innholdsansvarlig: Lene Østli , E-post: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید   - www.morsmal.no