17. mai – Norges nasjonaldag// 17. Gicurasi – Umusi mukuru w`igihugu cya Noroveje

Denne teksten finnes på flere språk. Tanken er at teksten skal være et supplement til andre læremidler og andre aktiviteter i opplæringen. Det er altså ikke meningen at disse ressursene skal stå alene, men at de kan brukes i innledning til arbeid med temaet.

Teksten kan, for eksempel, brukes sammen med tospråklig lærer for å aktivere elevenes kunnskaper om temaet, og å bidra til at eleven lærer fagspråk.

17. Gicurasi ni umusi mukuru w`igihugu cya Noroveje. Twizihiza ko Noroveje ya bonye itegekonshiga kuri 17.gicurasi.1814. Mbere 1814 Noroveje yari hamwe na Danimarike mugihe kirenga imyaka maganane.  Icyo gihe Umwami wa Danimarike niwe wari shefu mukuru muri Norveje, abaturage ba Norveje Kubwiyo bagenderaga ku mategeko ya hiswemo n`umwami wa Danimarike. Mu 1814 habayeho ibintu byinsi mu burayi abaturage ba Noroveje bagira ibyiringiro byo kugira igihugo cy`igenga  gifite n`amategeko yacyo.

Itegeko nshinga ryandikiwe muri Eidsvoll

Mu 1814 abagabo 112 bahuriye muri Eidsvoll Kugirango bandike itegeko nshinga rya Noroveje. Bari bavuye mu bice bitandukanye bya Noroveje. Iri tsinda ry`abagabo ryiswe Inteko nshinga mategeko kandi bakoresheje iminsi itandatu mu kwandika itegeko nshinga.  17.gicurasi itegeko nshinga ryari rirangiye, iri ryasinyweho n`umwami Kristiani Frederik, naniyo mpanvu uyu munsi tuwita umusi mukuru w`igihugu cya Noroveje.

Maleri av 112 menn samlet på Eidsvoll for å skrive Norges grunnlov.
Maleriet heter Eidsvold 1814 og er malt av Oscar Wergeland. Kilde: Wikipedia

17. Gicurasi ni umusi w`ibendera

Tariki 17.gicurasi ni umunsi w`ikiruhuko kuba nyeshuri no kuri benshi mubenegihugu. N`umunsi wemejwe n`amageteko nkumusi wo kumanika ibendera, ibyo bisobanuye ko inyubako zose za leta cyangwa komine  zigomba kumanika ibendera uyumunsi. Hari nibindi bigo byinshi byigenga bimanika ibendera kwitariki 17.gicurasi.  Ibendera rya Noroveje rya kozwe mu 1821. Rifite amabara y`ubwisanzure : umutuku, umweru, n`ubururu. Umusaraba n`ìgishushanyo ko Noroveje yarifite kuba igihugu cy`abukristo.

Fotografi av fire håndholdte norske flagg på bakgrunn som inneholder vann og berg.

Imyenda y`ibirori

Ni ibisanzwe kwiyambika imyenda myiza cyane kumunsi mukuru w`igihugu. Benshi bakoresha imyambaro iranga umuco w`igihugu cyangwa indi myenda y`umunsi mukuru.

Kuri 17. Gicurasi habaho nibiganiro bivuga umuco w`gihugu nindi myiteguro kumashuri, mumaparikingi cyangwa mumigi hagati.

Akarasisi ka abana

Tariki 17.gicurasi witwa umunsi wa abana. Hafi ya abana bose mugihugu bajya mukarasisi, bagenda bazunguza amabendera bavuga ngo “hurra” kandi baririmba. Abacuranzi ba bande bacuranga. Kuruyu munsi benshi baririmba indirimbo yigihugu “ Yego, dukunda iki gihugu”. Amagambo yindirimbo yigihugu yanditswe numusizi uzwi cyane nka Bjørnstjerne Bjørnson mu 1863. Mu1863 umwanditsi witwa Rikard Nordraak yanditse injyana yindirimbo yigihugu.

Barnetoget i Oslo foran slottet. Kan du se kongefamilien på balkongen?
Blåruss og rødruss.

Kwizihiza kwa abanyeshuri bashoje amashuli yisumbuye

Ababanyeshuri bizihiza ko barangije amashuri yisumbuye ya segonderi. Bishimira ko bagiye kwishuri imyaka cumi nitatu (13).  Ababanyeshuri bambara imyenda yabo y`uwo munsi. Kwiyo myenda yabo haba handikishijwe na marikeri indamutso kuri burimwe. Ababanyeshuri bagira ibirori byinshi mukwezi kwa  gicurasi.

Benshi bagira amamodoka yabo cyangwa bisi zibatwara bacuranga imiziki kumajwi yo hejuru. Benshi bakina imikino isetsa hamwe na abigisha babo bakababyutsa mugitondo cyakarekare cyane ku kwizihiza 17.gicurasi(ukwezi kwa gatanu).  Bagenda mu bice byinshi mu karasisi kabo aho babyina, bakaririmba, no kwerekana amashushyo asekeje meza.

Umuryango w`umwami

Umwami wa Noruveje ni Umwami Haakon. Yabaye Umwami ku wa 28 Kanama 2026, ubwo se, Umwami Harald, yapfaga. Umwamikazi yitwa Mette-Marit. Nyina w’Umwami Haakon ni Umwamikazi Sonja. Buri mwaka ku wa 17 Gicurasi, Umwami, Umwamikazi n’abandi bagize umuryango w’ubwami bahagarara ku rubaraza rw’ingoro bagapepera namaboko basuhuza abantu mu karasisi ka abana Oslo.

Akarasisi k`abana kabera mumudugudu ukomeye wa Oslo uzwi nka Karl johans gate. Akarasisi kabera hafi y` igikari cyùmwami aho abana na abigisha bapepera umuryango  w`umwami. Umuryango w`Umwami nawo urabapepera.  Ni amashuri arenga ijyana yitabira akarasisi kabana muri Oslo.

Det er mulig å skrive ut eller bruke innhold fra dette innlegget på flere måter.

Legg merke til at innhold kan være ulikt lisensiert.

Regler for bruk av teksten 

Denne teksten har lisensen CC BY-NC-SA 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.

Regler for bruk av bilder i teksten

Bildene i denne teksten kan ha ulike lisenser. Les mer om hvert bilde.

  1. image.jpeg — Maleriet heter Eidsvold 1814 og er malt av Oscar Wergeland. Kilde: Wikipedia

  2. Fotografi av fire håndholdte norske flagg på bakgrunn som inneholder vann og berg.AdobeStock_235658812-1024x653.jpeg — Foto: Ruslans stock.adobe.com

  3. Fotografi ab mange voksne og barn som har pyntet seg. Mange har det norske flagget i hånda. i bakgrunnen ser vi det norske slottet. Vi kan skimte noen mennesker på slottsbalkongen.Wikimedia_Morten_johnsen_barnetog-1.jpg — Foto: Morten_johnsen Wikimedia

  4. Fotografi av mange ungdommer som kommer mor oss tett i tett. De roper og ler og har på seg enten røde eller blå kjeledresser og luer.flickr_russetog.jpg — Foto:

  5. Fotografi av kongefamilien på slottsbalkongen 17. mai 202317.-mai-kongefamilien.jpg — Foto: Frederik Rignes/NTB kilde: https://cdn.sanity.io/images/zcj3i1pm/production/75a304e82b3368f58a521cfcd8c7dc1645ec649a-1160x870.jpg?w=1200&q=75&fit=clip&auto=format

Regler for bruk av lydfiler i innlegget

Denne teksten har lisensen CC BY-NC-SA 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.