Demokrati og diktatur //دموکراسی و دیکتاتوری

Denne teksten finnes på flere språk. Tanken er at teksten skal være et supplement til andre læremidler og andre aktiviteter i opplæringen. Det er altså ikke meningen at disse ressursene skal stå alene, men at de kan brukes i innledning til arbeid med temaet.

Teksten kan, for eksempel, brukes sammen med tospråklig lærer for å aktivere elevenes kunnskaper om temaet, og å bidra til at eleven lærer fagspråk.

دموکراسی – باهم تصمیم گرفتن

دموکراسی یا مردم‌سالاری یا حکومت مردمی اصطلاحی است که برای نوعی از حکومت به‌کار برده می‌شود که در آن مردم امکان می‌یابند در تصمیم‌های مهم شرکت کنند. مردم این امکانِ تأثیرگذاری را از طریق رأی دادن در انتخابات به‌دست می‌آورند. تفاوت دموکراسی و دیکتاتوری در این است که در دیکتاتوری یک نفر حکومت می‌کند. شکل حکومت در نروژ دموکراسی نامیده می‌شود. یعنی همه کسانی که در نروژ زندگی می‌کنند، امکان مشارکت در تصمیم‌گیری دربارهٔ چگونگی ادارهٔ جامعه را دارند. کودکان و نوجوانان نیز می‌توانند دربارهٔ موضوعاتی که به آن‌ها مربوط می‌شود، نظر خود را بیان کنند.

دموکراسی واژه‌ای یونانی است؛ «دمو» به‌معنای مردم و «کراسی» به‌معنای حکومت یا نظام است. اندیشهٔ مردم‌سالاری حدود ۲۵۰۰ سال پیش در آتن به‌وجود آمد. در نروژ احزاب سیاسی مختلفی وجود دارند که دربارهٔ چگونگی ادارهٔ جامعه دیدگاه‌های متفاوتی دارند. هنگام برگزاری انتخابات پارلمانی، همهٔ شهروندان نروژیِ بالای ۱۸ سال می‌توانند به حزبی که بیشتر با برنامه‌ها و دیدگاه‌های آن موافق هستند، رأی بدهند.

Tegning av mange mennesker som står i kø ror å stemme ved valg
Illustrasjon: Adobe Stock Mst3r

آزادی بیان

در یک دموکراسی آزادی بیان وجود دارد. یعنی همه می‌توانند عقیدهٔ خود را بنویسند و بیان کنند، بدون اینکه به‌خاطر آن مجازات شوند. ما از دوران کودکی می‌آموزیم که افکار، احساسات و عقاید خود را بیان کنیم. در عین حال، مهم است که یاد بگیریم به نظرات دیگران، که ممکن است متفاوت از ما فکر کنند، احترام بگذاریم. هرچه بزرگ‌تر می‌شوید، نظرات شما بیشتر و بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

دموکراسی – رسانه های آزاد

در یک دموکراسی، از رسانه‌های جمعی برای رساندن دیدگاه‌های مختلف استفاده می‌شود. احزاب سیاسی در نروژ، به‌ویژه پیش از انتخابات، از رسانه‌های مختلف برای برقراری ارتباط با مردم استفاده می‌کنند. ما می‌توانیم این دیدگاه‌ها را از طریق تلویزیون، روزنامه‌ها، رادیو و اینترنت دنبال کنیم؛ زمانی که سیاستمداران دربارهٔ اینکه چگونه جامعه‌ای باید داشته باشیم، با یکدیگر بحث و گفتگو می‌کنند.

Terning av mange mennesker som intervuer en person. Alle journalistene har mikrofoner
Illustrasjon: Adobe Stock MicroOne

دیکتاتوری – چند نفر محدود تصمیم میگیرند

بعضی کشورها سیستمی دارند که دیکتاتوری نامیده میشود. در یک دیکتاتوری یک یا چند نفر محدود در باره اینکه کشور چگونه اداره شود، تصمیم میگیرند.مخالفت با کسانی که کشور را اداره میکنند در یک کشور دیکتاتوری قابل قبول نیست. کسانیکه که خلاف میل مقامات چیزهای بگویند و بنویسند ، تعقیب و زندانی میشوند.  و حتی بعضی بخاطرعقاید خود به قتل میرسند.

میتوان سیستم های دیکتاتوری را به انواع مختلف تقسیم بندی کرد، با توجه به اینکه چه کسانی و چند نفر حکومت را بدست دارند و نیز تا چه حد نبود آزادی در آن کشور رایج است:

  • اگر قدرت بدست یک نفر تمرکز یافته است، دیکتاتوری فردی نامیده میشود، برای مثال ادولف هیتلر در آلمان، ژوزف استالین در اتحادشوروی و فرانسیسکو فرانکو در اسپانیا.
  • اگر قدرت بدست چند نفر تمرکز یافته است، میتوان آنرا دیکتاتوری همکاران یا دیکتاتوری چندنفره(الیگارشی) نامید، مانند بسیاری حکومتهای نظامی و نظام تک حزبی کشورها.

دیکتاتوری – فقط یک صدا شنیده میشود

در سیستم دیکتاتوری، مقامات کشور رسانه‌های جمعی را کنترل می‌کنند یا مالک آن هستند. روزنامه‌ها، رادیو و تلویزیون تنها همان چیزی را منتشر می‌کنند که مقامات می‌خواهند مردم بشنوند. اجازه نیست که فردی از باورهای خود چیزی بگوید یا بنویسد. کنترل مقامات بر گفتار و نوشتار مردم «سانسور» نامیده می‌شود.

Det er mulig å skrive ut eller bruke innhold fra dette innlegget på flere måter.

Legg merke til at innhold kan være ulikt lisensiert.

Regler for bruk av teksten 

Denne teksten har lisensen CC BY-NC 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.

Regler for bruk av bilder i teksten

Bildene i denne teksten kan ha ulike linsenser. Les mer om hvert bilde.

  1. Tegning av mange mennesker som står i kø ror å stemme ved valgValglokale.jpg — Illustrasjon: Mst3r. Standardlisens-stock.adobe.com

  2. Terning av mange mennesker som intervuer en person. Alle journalistene har mikrofonerJournalistikk.jpg — IllustrasjonMicroOne. Standardlisens-stock.adobe.com

Regler for bruk av lydfiler i innlegget

Denne teksten har lisensen CC BY-NC 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.