
UMUPFUMU DHEGDHEER
HEKSEN DHEGDHEER

Kera habayeho abavandimwe babiri babaga mu cyaro cyo muri Somaliya. Umunsi umwe, bafata icyemezo cyo kujya gutembera mu ishyamba riri kure y’icyo cyaro.
Hanyuma yo kugenda igihe kirekire bageze kure cyane y’iwabo, butangira kwijima.

Abana babonye umuriro waka mu mwijima maze bafata icyemezo cyo kuwugana. Ubwo bewegeraga, babonye umuntu wicaye iruhande rw’uwo muriro.
Yari umukecuru. Yarabasekeye maze arababaza ati: “Murasa n’abananiwe, si byo? Nimuze mwicare hano hamwe nanjye, mbabwire inkuru.”

“Kera habayeho…” yatangiye avuga… “umuryango muto ugizwe na mama, papa, n’umukobwa muto.”

Umubyeyi w’umugore yitwaga Ayaan, umubyeyi w’umugabo yitwaga Omar, naho umukobwa yitwaga Sahra.

Umunsi umwe, ababyeyi bagiranye amakimbirane. Amaherezo, nyina ararakara cyane ajya hanze gutembera ajyana na Sahra.

Sahra na nyina bagenze umunsi wose, bageza aho binjira cyane mu ishyamba. Igihe cyari gitangiye gushira, kandi bari kure cyane y’iwabo. Izuba ryari ryarenze, maze mu ishyamba haba umwijima.
Sahra aravuga ati: “Mama, ndananiwe cyane. Sinshobora gukomeza kugenda!”
Ako kanya, nyina abona inzu hagati mu ishyamba, ahitamo kujya kureba niba hari umuntu uyirimo.

Bageze ku nzu, urugi rurakinguka. Umugore muremure kandi utangaje cyane ahagarara ku muryango. Yari yambaye ikanzu ndende y’umweru, imitako ya zahabu ibengerana, n’igitambaro cyo ku mutwe cy’ibara rya oranje. Yarabamwenyuriye, maze abaha ikaze ngo binjire.

Mu nzu harimo icyumba kinini kirimo ameza manini cyane, kandi hagati kuri ayo meza hari “xeero“, isahani nini ikoze mugiti yari yuzuye ibyo kurya biryoshye. Uwo mugore yatumiye Sahra na nyina ngo bicara kuri ayo meza, ababwira ko bashobora kurya uko bashaka kose.

Bamaze kurya, Sahra yavuye ku meza ahengereza hanze mu idirishya. Umugore wabaga muri iyo nzu yari yasohotse, maze Sahra amubona abyina azenguruka umuriro waka imbere y’inzu.
Ako kanya, uwo mugore yakuyemo igitambaro yari yambaye ku mutwe, maze hahita hagaragara amatwi abiri maremare. Sahra yumvise aririmba ati:
“Abantu bafite ubwoba ntibaryoha, ariko abishimye bo bararyoha cyane!”

Sahra yavuze ahumeka cyane kubera gutungurwa! Nyina yegereye idirishya areba hanze. Avuga n’ijwi riranguruye ati: “Reba ayo matwi maremare! Ni umupfumu Dhegdheer!” Yafashe Sahra ku kuboko maze basohoka mu nzu biruka.

Birukiye mu ishyamba bumva umurozi Dhegdeer aririmba inyuma yabo agira ati:
“Abantu bafite ubwoba ntibaryoha, ariko abishimye bo bararyoha cyane!”

Bageze ku ruzi bumva ijwi bazi neza rivuga riti: “Ayaan! Jugunya Sahra hakurya!” Yari Omar, se wa Sahra. Nyina wa Sahra yamujugunye hakurya, hanyuma na we ahita asimbukira mu ruzi. Yakoze iyo bwabaga ngo agere hakurya yogoga vuba uko ashoboye kose.

Umupfumu Dhegdheer ntiyashoboraga koga, bityo ntiyashoboraga kubageraho.

“Umuryango muto wongeye kuba hamwe. Barahoberanye kandi barishima,” ni ko umukecuru wari wicaye iruhande rw’umuriro yavuze, asoza inkuru.
Abana babiri bumvise inkuru ivuga kuri uwo muryango n’umurozi ishimishije, kandi bishimiye ko iyo nkuru yarangiye neza.

“Nibyiza kuba mwishimiye iyo nkuru,” ni ko umukecuru yavuze, ahaguruka buhoro. Yakuyemo igitambaro yari yambaye ku mutwe, maze hahita hasohoka amatwi abiri maremare. Ba bavandimwe bakubitwa n’inkuba.
Wa mugore w’umurozi arabareba maze araseka, hanyuma atangira kuririmba ati:
“Abantu bafite ubwoba ntibaryoha, ariko abishimye bo bararyoha cyane!”
Sinje wahera hahera umugani.
Heksen Dhegdheer//Umupfumu Dhegdheer
Illustrasjoner og forsidedesign: Mari Helén Holum med innspill av forfatter og kulturformidler Ali Mohammed og lærer Sid Omar Mohamud Ahmed
Revidert i 2026 av Nasjonalt senter for flerkulturell opplæring
Oversettelse til kinyarwanda og norsk bokmål: James Gasana
Korrektur og lyd på kinyarwanda og norsk bokmål: Roseline Tuyishimire
ISBN:
Copyright © 2026 · NAFO
Lisensiert under en CC BY-NC-ND 4.0 Navngivelse-IkkeKommersiell-IngenBearbeidelser 4.0 Internasjonal lisens.




Du finner flere flerspråklige fortellinger gratis på morsmål.no/fortellinger
![]()
Der finner du også tilleggsressurser og lydstøtte til fortellingene.
Copyright © 2026 · NAFO
Lisensiert under en CC BY-NC-ND 4.0 Navngivelse-IkkeKommersiell-IngenBearbeidelser 4.0 Internasjonal lisens.