Samene // سامی‌ها

Denne teksten finnes på flere språk. Tanken er at teksten skal være et supplement til andre læremidler og andre aktiviteter i opplæringen. Det er altså ikke meningen at disse ressursene skal stå alene, men at de kan brukes i innledning til arbeid med temaet.

Teksten kan, for eksempel, brukes sammen med tospråklig lærer for å aktivere elevenes kunnskaper om temaet, og å bidra til at eleven lærer fagspråk.

جمعیت سامی‌ها بین ۶۰ تا ۷۰ هزار نفر است. حدود ۱۷ هزار سامی در سوئد زندگی می‌کنند، در فنلاند حدود ۷۵۰۰ نفر و در روسیه حدود ۲۰۰۰ نفر سامی زندگی می‌کنند. تقریباً ۴۰ هزار سامی در نروژ زندگی می‌کنند. بیشتر آن‌ها در شمال سالتفیلِت (Saltfjellet) یا در شهرهای بزرگ مانند اسلو زندگی می‌کنند.

Kart som viser at sameland strekker seg i Norge, Sverige, Finland og rRussland

سامی‌ها مردم بومی هستند

سامی‌ها یک قوم بومی به شمار می‌آیند. این بدان معناست که آن‌ها مدت بسیار طولانی در مناطق شمالی نروژ، فنلاند، سوئد و روسیه زندگی کرده‌اند. آن‌ها حتی پیش از آن‌که مرزهای میان این کشورها تعیین شود در این مناطق ساکن بوده‌اند.

مردم بومی معمولاً فرهنگ و سنت‌های ویژهٔ خود را دارند که با فرهنگ سایر مردم کشورهایی که در آن زندگی می‌کنند متفاوت است. در جهان اقوام بومی زیادی وجود دارند. برای مثال، کردها در ایران، عراق، سوریه و ترکیه به عنوان یکی از اقوام بومی شناخته می‌شوند.

مسابقه گوزن سواری (گوزن‌های شمالی)

مسابقهٔ سرعت با گوزن شمالی یکی از ورزش‌های محبوب در میان سامی‌هایی است که گوزن شمالی دارند.

در برخی از مسابقات، ورزشکار اسکی به پا دارد و با طنابی که به گوزن بسته شده است از پشت گوزن کشیده می‌شود. در برخی مسابقات دیگر، ورزشکار روی سورتمه‌ای می‌نشیند که به پشت گوزن شمالی بسته شده است.

سریع‌ترین گوزن‌های شمالی می‌توانند با سرعت ۶۰ کیلومتر در ساعت بدوند.

برای این ورزش هم مسابقات قهرمانی نروژ و هم مسابقات قهرمانی کشورهای نوردیک (کشورهای شمال اروپا) برگزار می‌شود

En person kledd i vinterklær løper på snødekt vidde mens de holder i to reinsdyr som trekker avgårde i sele. Landskapet er åpent og vinterpreget, med skog i horisonten under en klar blå himmel.
مسابقهٔ گوزن‌سواری با گوزن شمالی

روز ملی سامی‌ها

روز ملی سامی‌ها در ششم فوریه برگزار می‌شود. این روز برای همهٔ سامی‌هایی که در نروژ، سوئد، فنلاند و روسیه زندگی می‌کنند مشترک است.

این روز به مناسبت اولین نشست ملی سامی‌ها جشن گرفته می‌شود. این نشست در ۶ فوریهٔ سال ۱۹۱۷ در شهر تروندهایم برگزار شد. در آن زمان سامی‌های نروژ و سوئد برای نخستین بار با یکدیگر دیدار کردند تا دربارهٔ مسائل مشترک سامی‌ها همکاری کنند.

روز ملی سامی‌ها در نروژ یک روز رسمی برافراشتن پرچم است. در این روز هم پرچم نروژ و هم پرچم سامی‌ها برافراشته می‌شود.

در بسیاری از مناطق نروژ این روز جشن گرفته می‌شود. برای مثال در ترومسو (Tromsø) این روز با برگزاری فعالیت‌های گوناگون مانند کنسرت‌ها و مسابقهٔ گوزن‌سواری جشن گرفته می‌شود.

سرود ملی سامی‌ها «Sámi soga lávlla» نام دارد که به معنی «سرود مردم سامی» است.

در روز ملی ,سامی‌ها به یکدیگر می‌گویند:
«Lihku beivviin»
که به معنی «روزت مبارک!» یا «سالروزت مبارک!» است.

پرچم سامی

Fotografi av det samiske flagget i fargene rødt, blått, gult og grønt
پرچم سامی برای سامی‌های نروژ، سوئد، فنلاند و روسیه مشترک است.

پرچم سامی برای سامی‌های نروژ، سوئد، فنلاند و روسیه مشترک است.

طرح پرچم از شعرو ادبیات عامیانه سامی الهام گرفته شده است و سامی‌ها را چون پسران و دختران خورشید معرفی می‌کند. شکل دایره در پرچم نماد خورشید و ماه است.

این پارلمان سامی است که در مورد استفاده از پرچم سامی تصمیم می‌گیرد.

Undersiden av et skateboard er dekorert med det samiske flagget

زبان‌های سامی

زبان سامی یک زبان واحد نیست، بلکه یک گروه زبانی است که از یازده زبان مختلف تشکیل شده است.

زبان سامی با زبان‌های فنلاندی، استونیایی و مجاری خویشاوند است.

سامی شمالی (Nordsamisk) بزرگ‌ترین گروه زبانی سامی است.

سامی‌ها در نروژ، سوئد و فنلاند از سامی شمالی استفاده می‌کنند.

سامی جنوبی (Sørsamisk) دیگر در بسیاری از خانواده‌ها ,زبان روزمره نیست.

وضعیت لوله‌سامی (Lulesamisk) کمی بهتر است، زیرا کودکان بیشتری لوله‌سامی را هم در خانه و هم در مدرسه یاد می‌گیرند.

واژهٔ «Bures» (تلفظ: بورِس) در زبان سامی شمالی به معنی «سلام» است.

Lavvo(چادر سنتی سامی‌ها) و pulk( سورتمهٔ کوچک برای برف) واژه‌های سامی هستند که ما آن‌ها را در زبان نروژی استفاده می‌کنیم.

Et tradisjonelt samisk telt av trestokker og lerret står på en åpen, gruslagt slette ved et stille fjellvann. Ved siden av ligger et uferdig eller tomt treteltstativ. Landskapet rundt består av avrundede, steinete fjell som speiler seg i vannet i det varme lyset fra kveldssolen.
لاووُ

Det er mulig å skrive ut eller bruke innhold fra dette innlegget på flere måter.

Legg merke til at innhold kan være ulikt lisensiert.

Regler for bruk av teksten 

Denne teksten har lisensen CC BY-NC 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.

Regler for bruk av bilder i teksten

Bildene i denne teksten kan ha ulike linsenser. Les mer om hvert bilde.

  1. Kart som viser at sameland strekker seg i Norge, Sverige, Finland og rRusslandAdobeStock_511982511-1024x1024.jpeg — Bilde av Peter Hermes Furian. Standardlisens-stock.adobe.com 
  2. En person kledd i vinterklær løper på snødekt vidde mens de holder i to reinsdyr som trekker avgårde i sele. Landskapet er åpent og vinterpreget, med skog i horisonten under en klar blå himmel.AdobeStock_80387718-1024x683.jpeg — Bilde av Mikhail Trifonov Standardlisens-stock.adobe.com
  3. Fotografi av det samiske flagget i fargene rødt, blått, gult og grøntAdobeStock_135131793-1024x559.jpeg — Bilde av Argus. Standardlisens-stock.adobe.com
  4. Undersiden av et skateboard er dekorert med det samiske flaggetAdobeStock_1448476123-1024x683.jpeg — Bilde av Royal. Standardlisens-stock.adobe.com
  5. Et tradisjonelt samisk telt av trestokker og lerret står på en åpen, gruslagt slette ved et stille fjellvann. Ved siden av ligger et uferdig eller tomt treteltstativ. Landskapet rundt består av avrundede, steinete fjell som speiler seg i vannet i det varme lyset fra kveldssolen.AdobeStock_72456022-1024x768.jpeg — Bilde av Amaud. Standardlisens-stock.adobe.com

Regler for bruk av lydfiler i innlegget

Denne teksten har lisensen CC BY-NC 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.