Samene // سامی ها

Denne teksten finnes på flere språk. Tanken er at teksten skal være et supplement til andre læremidler og andre aktiviteter i opplæringen. Det er altså ikke meningen at disse ressursene skal stå alene, men at de kan brukes i innledning til arbeid med temaet.

Teksten kan, for eksempel, brukes sammen med tospråklig lærer for å aktivere elevenes kunnskaper om temaet, og å bidra til at eleven lærer fagspråk.

تعداد سامی‌ها در مجموع بین ۷۵ هزار تا ۱۰۰ هزار نفر تخمین زده می‌شود. از این میان، حدود ۵۰ تا ۶۵ هزار نفر در ناروی، ۲۰ تا ۴۰ هزار نفر در سویدن، ۸ تا ۱۰ هزار نفر در فنلند و تقریباً ۲ هزار نفر در روسیه زندگی می‌کنند.
در ناروی، بیشتر سامی‌ها در مناطق شمالی سالتفیلِت (Saltfjellet) زندگی می‌کنند. شماری از آن‌ها نیز در شهرهای بزرگ، مانند اسلو، سکونت دارند.

Kart som viser at sameland strekker seg i Norge, Sverige, Finland og rRussland

سامی ها مردمان بومی هستند

سامی‌ها مردمان بومی هستند. این به آن معناست که سامی‌ها از زمان‌های بسیار قدیم در مناطق شمالی ناروی، سویدن، فنلند و روسیه زندگی می‌کردند. آن‌ها پیش از آن‌که سرحدات امروزی این کشورها تعیین شود، در این مناطق سکونت داشتند.
مردمان بومی معمولاً فرهنگ، زبان و رسم و رواج‌های مخصوص به خود را دارند که با فرهنگ سایر مردمان ساکن در همان مناطق تفاوت دارد.
در نقاط مختلف جهان، گروه‌های گوناگون مردمان بومی زندگی می‌کنند. برای مثال، کُردها از مردمان قدیمی و بومی مناطق مختلف ترکیه، عراق، ایران و سوریه به شمار می‌روند. 

مسابقه گوزن شمالی

مسابقهٔ گوزن شمالی یکی از ورزش‌های محبوب در میان مردمان بومی است که گوزن شمالی پرورش می‌دهند.
در بعضی از این مسابقات، ورزشکار روی اسکی ایستاده و با ریسمانی که به گوزن شمالی بسته شده است، به دنبال آن کشیده می‌شود. در نوع دیگری از این مسابقات، ورزشکار روی یک سورتمه که به گوزن شمالی وصل است، می‌نشیند.
سریع‌ترین گوزن‌های شمالی می‌توانند با سرعت ۶۰ کیلومتر در ساعت بدوند.
مسابقات گوزن شمالی در سطح قهرمانی ناروی و همچنان در سطح قهرمانی کشورهای شمال اروپا برگزار می‌شود.

En person kledd i vinterklær løper på snødekt vidde mens de holder i to reinsdyr som trekker avgårde i sele. Landskapet er åpent og vinterpreget, med skog i horisonten under en klar blå himmel.
Reinkappkjøring

روز ملی سامی ها

روز ملی سامی‌ها ۶ فبروری است. این روز، روز ملی مشترک تمام سامی‌هایی است که در ناروی، سویدن، فنلند و روسیه زندگی می‌کنند.

این روز به یادبود نخستین کنگرهٔ سامی‌ها که به تاریخ ۶ فبروری سال ۱۹۱۷ در شهر تروندهایم (Trondheim) ناروی برگزار شد، تجلیل می‌شود. در این کنگره، سامی‌های ناروی و سویدن برای نخستین بار گرد هم آمدند تا دربارهٔ مسائل مربوط به مردم سامی گفتگو کنند و برای همکاری با یکدیگر راه‌حل پیدا کنند.

روز ملی سامی‌ها یکی از روزهای رسمی برافراشتن بیرق در ناروی است. در این روز، در بسیاری از مناطق ناروی، بیرق ناروی و بیرق سامی‌ها برافراشته می‌شود و مردم این روز را جشن می‌گیرند.

در شهر ترومسو (Tromsø)، این روز با برنامه‌های مختلف، مانند کنسرت‌ها و مسابقات گوزن شمالی، به مدت یک هفته جشن گرفته می‌شود.

سرود ملی سامی‌ها «سامی سوگا لاولا» (Sámi soga lávlla) نام دارد که به معنای «آهنگ مردم سامی» است.

در روز ملی سامی‌ها، مردم به یکدیگر می‌گویند: «لیهکو بئیویین» (Lihkku beivviin!) که به معنای «روزتان مبارک!» است.

بیرق سامی‌ها

Fotografi av det samiske flagget i fargene rødt, blått, gult og grønt
Det samiske flagget er felles for alle samer i Norge, Sverige, Finland og Russland.

طرح بیرق سامی‌ها از شعرهای سنتی این مردم الهام گرفته شده است. در این شعرها، سامی‌ها به عنوان فرزندان آفتاب توصیف شده‌اند. دایره‌ای که در وسط بیرق قرار دارد، نماد آفتاب و مهتاب است. بخش سرخ دایره نشان‌دهندهٔ آفتاب و بخش آبی آن نشان‌دهندهٔ مهتاب است.

طرح بیرق سامی‌ها در سال ۱۹۸۶ توسط شورای سامی‌ها (Samerådet) تصویب شد.

در روز ملی سامی‌ها، یعنی ۶ فبروری، مردم به یکدیگر می‌گویند: «لیهکو بئیویین» (Lihkku beivviin!) که به معنای «روزتان مبارک!» است.

Undersiden av et skateboard er dekorert med det samiske flagget

لسان سامی ها

زبان سامی تنها یک لسان نیست، بلکه شامل یازده لسان مختلف می‌شود. لسان‌های سامی با لسان‌های فنلندی، استونیایی و هنگری خویشاوندی دارند.

سامی شمالی پرگویش‌ترین لسان سامی است و بیشتر کسانی که به یکی از لسان‌های سامی صحبت می‌کنند، در ناروی، سویدن و فنلند از سامی شمالی استفاده می‌کنند.

استفاده از لسان سامی جنوبی در زندگی روزمره برای مدت طولانی کاهش یافته است. اما وضعیت لسان سامی لوله (Lulesamisk) در بعضی مناطق بهتر شده است، زیرا شمار بیشتری از کودکان این لسان را هم در خانه و هم در مکتب یاد می‌گیرند.

«بورِس» (Bures) در لسان سامی شمالی به معنای «سلام» (Hei) است.

واژه‌های «لاوو» (Lavvo) و «پولک» (Pulk) از لسان‌های سامی وارد زبان نارویژی شده‌اند و امروزه در نارویژی نیز استفاده می‌شوند.

Et tradisjonelt samisk telt av trestokker og lerret står på en åpen, gruslagt slette ved et stille fjellvann. Ved siden av ligger et uferdig eller tomt treteltstativ. Landskapet rundt består av avrundede, steinete fjell som speiler seg i vannet i det varme lyset fra kveldssolen.
Lavvo

Det er mulig å skrive ut eller bruke innhold fra dette innlegget på flere måter.

Legg merke til at innhold kan være ulikt lisensiert.

Regler for bruk av teksten 

Denne teksten har lisensen CC BY-NC 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.

Regler for bruk av bilder i teksten

Bildene i denne teksten kan ha ulike linsenser. Les mer om hvert bilde.

  1. Kart som viser at sameland strekker seg i Norge, Sverige, Finland og rRusslandAdobeStock_511982511-1024x1024.jpeg — Standardlisens-stock.adobe.com

  2. En person kledd i vinterklær løper på snødekt vidde mens de holder i to reinsdyr som trekker avgårde i sele. Landskapet er åpent og vinterpreget, med skog i horisonten under en klar blå himmel.AdobeStock_80387718-1024x683.jpeg — Bilde av Mikhail Trifonov

  3. Fotografi av det samiske flagget i fargene rødt, blått, gult og grøntAdobeStock_135131793-1024x559.jpeg — Bilde av Argus

  4. Undersiden av et skateboard er dekorert med det samiske flaggetAdobeStock_1448476123-1024x683.jpeg — Bilde av Royal.

  5. Et tradisjonelt samisk telt av trestokker og lerret står på en åpen, gruslagt slette ved et stille fjellvann. Ved siden av ligger et uferdig eller tomt treteltstativ. Landskapet rundt består av avrundede, steinete fjell som speiler seg i vannet i det varme lyset fra kveldssolen.AdobeStock_72456022-1024x768.jpeg — Bilde av Amaud.

Regler for bruk av lydfiler i innlegget

Lyden i innlegget har lisensen CC BY-NC 4.0. Denne lisensen gir deg rett til å dele og bruke dette innholdet på visse vilkår:

  • Du må alltid oppgi hvem som har laget innholdet.
  • Du kan bare dele innholdet med samme lisens som det opprinnelige innholdet.
  • Du kan ikke benytte materialet til kommersielle formål.