Spotify
SİVRİSİNEK SÁPMİ’YE NASIL GELDİ
HVORDAN MYGGEN KOM TIL SÁPMI
Uzun zaman önce, kuzeyin çok uzaklarında, Sápmi’de, birkaç aile siida denilen küçük bir köyde birlikte yaşardı. Bu siidada yaşayan Áhkká adında yaşlı bir kadın vardı. Áhkká ufak tefekti, hızlıydı ve çalışkandı.
Ailesiyle ve çocukların oynamayı çok sevdiği Ránne adlı köpekle birlikte toprak bir kulübede yaşardı. Kulübe bir nehrin yanındaydı. Aile suyunu bu nehirden alır, burada balık tutardı.
For lenge siden, langt mot nord, i Sápmi, bodde det flere familier sammen i en siida, en liten landsby. I siidaen bodde det en Áhkká, en gammel kone. Áhkká var liten, rask og driftig. Hun bodde i en jordgamme sammen med familien sin og hunden Ránne, som barna elsket å leke med. Gammen lå ved siden av en elv, der familien hentet vann og fisket.
Bir gün Áhkká su almak için nehrin kıyısına indiğinde gökyüzü açıldı ve yeryüzünün yaratıcısı onun yanına indi.
Yeryüzünün yaratıcısı sivrisinekleri daha yeni yaratmıştı. Bütün sivrisinek sürüsünü bir çuvala koymuş, ağzını da çift düğüm atarak sıkıca bağlamıştı. İçinde ne olduğunu söylemeden çuvalı Áhkká’ya verdi ve ona çok iyi bakmasını istedi.
Áhkká kendisine duyulan güven için teşekkür ederek çuvalı aldı. Onu asla açmayacağına ve başka hiç kimseye vermeyeceğine söz verdi.
En dag da Áhkká var nede ved elven for å hente vann, åpnet himmelen seg, og jordens skaper kom ned til henne.
Jordens skaper hadde nettopp skapt myggen og puttet hele myggsvermen i en sekk og knytt den stramt igjen med dobbeltknute. Han ga sekken til Áhkká, uten å fortelle henne hva som var inni den, og ba henne om å passe godt på den.
Áhkká takket for tilliten og tok imot sekken. Hun lovet at hun aldri skulle åpne den eller gi den til noen andre.
Áhkká çuvalı kulübeye götürdü. Çocuklarla köpeğin ulaşamaması için çuvalı gözünün önünden ayırmıyordu. Bu yüzden çuvalı gittiği her yere yanında götürüyordu.
Çalışmak için dışarı çıktığında çuvalı da yanına alıyor, uyuyacağı zaman ise çuvalı başının altına koyup yastık olarak kullanıyordu. Bütün bu süre boyunca çuvalın içinde bir şeylerin vızıldadığını ve ses çıkardığını duyabiliyordu.
Áhkká tok med seg sekken til gammen og passet godt på den slik at verken barna eller hunden fikk tak i den. Derfor hadde hun den med seg overalt. Hun tok den med seg ut når hun skulle jobbe, og når hun skulle sove, la hun den under hodet og brukte den som hodepute. Men hele tiden kunne hun høre at noe i sekken summet og laget lyder.
Áhkká çuvalın içinde neyin vızıldadığını çok merak ediyordu. İçine bakmayı çok istiyordu ama çuvalı açmayacağına söz verdiğini hatırladı.
Sivrisinekler gece gündüz çuvalın içinde durmadan vızıldayıp uçuşuyordu. Áhkká bu vızıltılardan giderek daha çok bıkmaya başladı.
– Lütfen, biraz sessiz olun, diye çuvalı susturmaya çalıştı. Ama sivrisinekler tutsak bir hayat sürmek için yaratılmamıştı. Gece gündüz vızıldayıp uçuşmaya devam ettiler. Bir türlü huzur vermiyorlardı.
Áhkká var veldig nysgjerrig på hva som summet i sekken. Hun ville gjerne kikke, men husket at hun hadde lovet å ikke åpne den.
Myggen holdt liv og røre i sekken døgnet rundt, og Áhkká ble stadig mer lei av summinga.
– Vær så snill, vær stille, hysjet hun på sekken. Men myggen var ikke skapt for et liv i fangenskap. De fortsatte å summe og svirre natt og dag. Det var aldri fred å få.
Sonunda Áhkká daha fazla dayanamadı. Çuvalın içindeki seslerin nereden geldiğini öğrenmesi gerekiyordu.
Áhkká, “Aslında neye göz kulak olduğumu bilmeye hakkım var,” diye düşündü.
Çuvalın içinde ne olduğunu görebilmek için ağzındaki ipi dikkatlice gevşetti.
Til slutt holdt hun ikke ut lenger, hun måtte finne ut hva som lagde lydene i sekken.
– Det ville vel være både rett og rimelig å få vite hva jeg egentlig passer på, tenkte Áhkká. Hun løsnet forsiktig på snora rundt sekken, slik at hun kunne se hva som var inni den.
Áhkká daha ne olduğunu anlayamadan sivrisinekler bir anda çuvaldan dışarı uçuşmaya başladı. Her yana dağılıp hem insanları hem de hayvanları ısırdılar.
Áhkká çok korkmuştu. Sivrisineklerin peşinden koşup onları yeniden çuvala doldurmaya çalıştı, ama hem çok fazla hem de küçücük oldukları için bu imkansızdı.
Sivrisinekler artık özgürdü.
Før hun visste ordet av det, fløy det mygg ut av sekken. Myggen svermet til alle kanter og stakk både mennesker og dyr!
Áhkká ble helt forskrekket! Hun løp etter myggen og prøvde å fange dem i sekken igjen, men det var helt umulig, fordi de var så veldig mange og så bittesmå.
Myggen var fri!
Yeryüzünün yaratıcısı Áhkká’dan çuvala sahip çıkmasını istediğinde, onun bundan çabucak sıkılacağını ve sivrisinekleri serbest bırakacağını anlamıştı.
Sivrisinekler insanlar ve hayvanlar için rahatsız edici olsa da aynı zamanda yararlıdır. Sivrisinekler, kuşlar ve balıklar için önemli bir besin kaynağıdır. Çiçeklerin ve diğer bitkilerin yayılmasına da yardımcı olurlar.
Sivrisinekler aynı zamanda Samilerin biigásıdır, yani onların değerli yardımcılarıdır. Ren geyiklerini yüksek dağlara doğru kovalayarak sürünün bir arada toplanmasına yardımcı olurlar.
Den gangen da jordens skaper ba Áhkká om å passe på sekken, skjønte han at hun fort ville bli lei og slippe myggen fri.
Selv om mygg kan være plagsomme for mennesker og dyr, er de også nyttige. For fugl og fisk er mygg nødvendig mat, og myggen hjelper blomster og andre vekster med å spre seg.
Myggen er også samenes biigá, samenes gode hjelper. De hjelper til med å samle reinflokken ved å jage reinsdyrene til høyfjellet.
Áhkká çuvalı açıp sivrisinekleri serbest bıraktığından beridir sivrisinekler her yaz Sápmi’ye geri gelir.
Söylentiye göre sivrisinekler, bastonlara dayanarak gelmek zorunda kalsalar bile, her zaman Sankthans’a kadar geri dönermiş.
İşte sivrisineğin Sápmi’ye gelişi böyleymiş.
Helt siden den gangen Áhkká åpnet sekken, og myggen kom seg ut, har myggen kommet tilbake til Sápmi hver eneste sommer.
Det sies at myggen alltid kommer tilbake innen Sankthans, om den så må ta staver til hjelp for å komme frem.
Og slik gikk det til at myggen kom til Sápmi!
Hvordan myggen kom til Sápmi//Sivrisinek Sápmi’ye nasil geldi
Illustrasjoner: Gunnlaug Ballovarre
Forsidedesign: Mari Helén Holum
Utgitt av Nasjonalt senter for samisk i opplæringa og Nasjonalt senter for flerkulturell opplæring
Den samiske fortellertradisjonen har blitt tatt vare på gjennom muntlig overlevering i flere generasjoner. Denne versjonen av fortellingen er en gjendiktning av et tradisjonelt samisk eventyr. Enkelte ord i denne fortellingen er på nordsamisk.
Oversettelse til tyrkisk og norsk bokmål: Ridvan Degirmenci
Korrektur og lyd på tyrkisk og norsk bokmål: Eylem Rosseland
ISBN:
Copyright © 2026 · Nasjonalt senter for samisk i opplæringa · Nasjonalt senter for flerkulturell opplæring
Lisensiert under en CC BY-NC-ND 4.0 Navngivelse-IkkeKommersiell-IngenBearbeidelser 4.0 Internasjonal lisens.
Du finner flere flerspråklige fortellinger gratis på morsmål.no/fortellinger
Der finner du også tilleggsressurser og lydstøtte til fortellingene.
Copyright © 2026
Nasjonalt senter for samisk i opplæringa
Nasjonalt senter for flerkulturell opplæring
Lisensiert under en CC BY-NC-ND 4.0 Navngivelse-IkkeKommersiell-IngenBearbeidelser 4.0 Internasjonal lisens.
